Cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ nhì của quân Mông Cổ.

 La deuxième invasion des Mongols au pays Đại Việt.

The second Mongol invasion of Đại Việt

Version française
Version anglaise 
Bibliographie

Năm 1259, Đại Hãn Mông Kha qua đời khi quân Mông  còn đang trong chiến dịch tấn công nhà Nam Tống. Triều đại  nầy bị tiêu diệt khi  Hốt Tất Liệt chiếm được Hàng Châu vào năm 1276 và sự quy hàng những ổ kháng cự cuối cùng  xung quanh Quảng Châu ba năm sau đó. (Lê Thành Khôi : ibid 180). Hốt Tất Liệt trở thành hoàng đế của nước Trung Hoa. Ông là người sáng lập triều đại nhà Nguyên. Sau khi diệt được Nam Tống, Hốt Tất Liệt đối xử một cách nhân đạo đối với vị vua trẻ bị giam giữ, Tống Cung Đế (4 tuổi) Vị vua trẻ nầy được đưa đến xứ Thổ Phồn (nay là Tây Tạng), bắt phải cắt tóc đi tu.

Còn hoàng hậu nhiếp chính được chào đón một cách đầy trân trọng trước khi bà lui về một tu viện Phật giáo. Đó là lời chứng được kể lại của thương gia người Ý Marco Polo trong quyển sách có tựa đề « Marco Polo du ký » lúc ông đang phục vụ tại triều đình Hốt Tất Liệt. Chính nhờ đó Hốt Tất Liệt được người Hán chấp nhận nhận dễ dàng, xem ông là thiên tử của họ. Ông phải tranh giành quyền lực lúc bấy giờ  với người em trai của ông là A Lật Bất Ca (Ariq Böke)  được giới quí tộc Mông Cổ ủng hộ, dẫn đến cuộc nội chiến của dòng dõi Tolui kéo dài từ năm 1260 đến năm 1264. Sau đó A Lật Bất Ca (Ariq Böke) xin qui hàng.

Ông giành được phần thắng lợi sau cùng nhờ có  được các nguồn lực nông nghiệp và kinh tế ở miền Bắc Trung Quốc  mà ông kiểm soát được khiến  A Lật Bất Ca bị  ông  bóp nghẹt về mặt kinh tế trong cuộc chiến.  Hơn nữa  ông còn được sự ủng hộ của các mưu sĩ  và các quan lại người Hán đầy năng lực giúp ông tổ chức một bộ máy hành chính hiệu quả so với nền kinh tế thảo nguyên rất hạn hẹp mà đối thủ được có. Điều này đảm bảo cho ông có  được sự hợp tác của thần dân ở địa phương về hậu cần và tài chính. Nhờ có nguồn lực từ đất Hán, quân đội của Hốt Tất Liệt được cung cấp lương thực đầy đủ liên tục  trong cuộc chiến. Đây là những yếu tố then chốt để ông duy trì nỗ lực chiến tranh.

Ngay từ năm 1260, ông đã dời đô từ Karakorum ở Mông Cổ về Bắc Kinh. Ông đã có ý định tiếp thu tất cả các truyền thống Trung Hoa như là của  mình. Hốt Tất Liệt  thực sự  tìm cách khẳng định ông là người kế thừa các vị hoàng đế vĩ đại của Trung Hoa đặc biệt là Hán Vũ Đế (triều đại nhà Tây  Hán) thông qua việc khẳng định quyền tối thượng của đế chế mình trên toàn châu Á mà luôn cả vùng Đông Nam Á. Chính vì vậy tất cả các vương quốc phụ cận với đế quốc Mông Cổ đều trở thành các chư hầu lệ thuộc trong đó có Đại Viêt và Chiêm Thành cũng như có môt thời các nước nầy là các chư hầu của nhà Tống.

Nhà Trần có tục lệ truyền ngôi sớm cho hoàng thái tử khi vua cha còn sống để làm Thái Thượng Hoàng và để giúp vị vua trẻ  quen dần với việc gánh vác chính sự dưới sự giám sát của vua cha. Như vậy  tránh khỏi sự tranh giành quyền lực giữa các hoàng tộc, giử được đoàn kết nội bộ và bảo đảm quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra một cách  êm thấm. Dù Trần Thừa cha đẽ của Trần Cảnh (Trần Thái Tôn) không có môt ngày làm vua nhưng vẫn được tôn làm Thái Thượng Hoàng nếu không thì đây là sự soán ngôi vì Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng chớ có bao giờ  nhường cho cha chồng đâu. Bởi vây ông vẫn được truy tôn miếu hiệu là Trần Thái Tổ  của nhà Trần.

Sau khi thắng giặc Nguyên Mông lần thứ nhất, Trần Thái Tông lui về hậu trường làm Thái Thượng Hoàng và nhường ngôi lại cho Trần Hoàng tức là vua Trần Thánh Tông  vào năm 1258.  Phải đương đầu với tham vọng bành trướng của đế quốc Nguyên-Mông cường thịnh và hùng mạnh ở phương Bắc, Trần Thánh Tông dùng chính sách mềm dẽo, cống nạp nhà Nguyên 3 năm 1 lần với các đồ sản vật qúi lạ như sừng tê giác, ngà voi, đồi mồi vân vân nhưng ông cự tuyệt không cống người và voi và  từ chối đích thân sang chầu. Ông còn khước từ việc gửi sang nước ta một quan chưởng ấn để đi giảm trị các châu quận nước ta và để biết nước ta có những gì để liệu đường mà đánh lấy cho tiện (Trần Trọng Kim, ibid 110). Ngoài ra, Trần Thánh Tông  tích cực chỉnh đốn quân đội, tổ chức tuần tra biên giới để đề phòng sự xâm lược của  giặc Nguyên.

Thừa dịp Trần Thái Tông qua đời, Trần Thánh Tông  lên làm thái thượng hoàng nhường ngôi cho Trần Khâm (Trần Nhân Tông) và lui về ở Thiên Trường năm 1279. Hốt Tất Liệt mới gửi sứ giả Sài Xuân (hay Sài Thung) đòi Trần Nhân Tông sang chầu để tỏ lòng thần phục.

Sài Thung nổi tiếng trong lịch sử là một kẻ hống hách, kiêu căng và tìm mọi cách để hạ nhục triều đình nhà Trần. Ông đến với tư cách Thượng thư bộ Lễ nhằm thăm dò thái độ và ép vua tôi nhà Trần đầu hàng không tốn xương máu. Ông cố tình hạ nhục quốc thể Đại Việt bẳng cách tiếp thái sư Trần Quang Khải nằm khểnh trên giường trong sứ  quán và không ngồi dậy ra mà ra đón tiếp thái sư.

Đây là một chiến thuật tâm lý xem coi vua tôi nhà Trần có run sợ trước sức mạnh của phương Bắc hay không? Chính qua sự kiện nầy mới thấy cái tuyệt chiêu của Hưng Đạo Vương mà chúng ta phải kính phục. Biết chuyện ngạo mạn nầy, ông liền cạo đầu, mặc áo vải đóng giả làm một nhà sư phương Bắc để đến sứ quán. Lầm tưởng là nhà sư phương Bắc thật nên  Sài Thung ngồi dậy tiếp đón tử tế.  Đây là cách thức để nước ta giữ được thể diện, buộc kẻ thù phải đổi thái độ  mà  cũng không cần dùng vũ lực đối với kẻ ngạo mạn.

Khác với mọi lần, để  kéo dài thời gian hòa hoãn và chuẩn bị lực lượng quân sự, vua ta  Trần Nhân Tôn rất khéo léo  từ chối và cử người chú họ là Trần Di Ái, con trai thứ tư cũa Trần Thừa và em trai của vua Trần Thái Tông,  sang thay mặt mình gánh vác trách nhiệm ngoại giao. Nhưng Hốt Tất Liệt  nhận thấy có  cơ  hội dùng đòn ly gián bằng cách phong Trần Di Ái làm An nam Quốc Vương để thay thế vua Trần và sai Sài Thung dẫn theo 1.000 quân hộ tống. Nhận được tin nầy vua Trần Nhân Tôn chủ động sai tướng chặn đánh đội quân hộ tống của nhà Nguyên ngay lúc họ tiến đến Ải  Nam quan khiến họ bị thua tháo chạy tan tác. Sai Thung  bị trúng tên đui một mắt, còn Trần Di Ái bị bắt sống đưa về triều, phạt tội đồ đày làm lính hầu lo việc phục dịch ở phủ Thiên Trường.

Qua lăng kính của các sử gia thì Hốt Tất Liệt có ý đồ xâm chiếm nước Chiêm Thành với hai lý do sau đây:

1°) Vương quốc Champa đóng vai trò then chốt trên các tuyến đường hàng hải nối liền Trung Quốc và Ấn Độ trong một thời gian dài. Hốt Tất Liệt muốn có các đội tàu buôn của mình được an ninh đem lại sư thịnh vượng cho  đế chế và các căn cứ hải quân để hỗ trợ cho các hoạt động quân sự trong tương lai tại Đông Nam Á.

2°) So với Đại Viêt, Chiêm Thành có  thể  bị chiếm dễ dàng  được qua đường biển. Vương quốc nầy có dân số thưa thớt và  phân bố  trên một vùng đất rộng dưới thời trị vì của ông vua già yếu Indravarman V.

Cũng có dịp cho Hốt Tất Liệt  dùng chiêu bài mượn đường Đại Việt để đánh Chiêm Thành nhưng thật sự  là mưu đồ gọng kìm để thôn tính cả hai nước. Điều nầy vua ta Trần Nhân Tông đã nhận ra được  từ lâu nên khi quan trấn thủ Lạng Sơn cho người về kinh đô phi báo với ông. Nhân Tông ngự thuyền ra sông Bình Thang  để hội các vương hầu  bách quan  phải  dùng kế nào chống giặc. (Trần Trọng Kim, ibid 115) Các quan người thì nói để cho quân Mông-Nguyên mượn đường, người thì bảo nên đưa đồ sang cống kỳ kế hoãn binh chỉ có Trần Quốc Tuấn và Trần Khánh Dư quyết xin đem quân trấn giữ những nơi hiểm trở không cho giặc Nguyên-Mông mượn  đường sang đánh Chiêm Thành. Vua Trần Nhân Tông ưng ý nghe theo. Ông phong Trần Quốc Tuấn làm Quốc công Tiết chế, thống lĩnh toàn bộ quân đội Đại Việt để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ hai. (1283).

Còn Trần Khánh Dư được giao giữ chức phó tướng quân trấn giữ Vân Đồn dưới quyền tổng chỉ huy của Trần Quốc Tuấn. Nhân Tông còn thực hiện kế sách « hợp tung » phối hợp hỗ trợ lẫn nhau với Chiêm Thành để cùng nhau chống giặc ngoại xâm.

Chúng ta mới nhận thấy Trần Nhân Tông là một vị hoàng đế anh minh kiệt xuất nhất trong lịch sử Việt Nam, nổi tiếng với tài trị quốc. Lúc nào cũng dựa lên  tinh thần đoàn kết dân tộc và luôn luôn có chính sách đối ngoại vô cùng khéo léo. Ông tin tưởng giao toàn bộ quyền quân sự cho Trần Hưng Đạo nên tạo ra sự đồng lòng mẫu mực giữa vua và tôi để hai lần đánh bại quân Nguyên–Mông dù biết rằng  Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn  là con trai của An Sinh vương Trần Liễu.

Ông còn tha chết, biết trọng tài năng và phục chức cho Trần Khánh Dư, một nhà quân sự xuất chúng chỉ đứng sau Trần Hưng Đạo về nghệ thuật quân sự và mưu lược, nổi tiếng với câu nói trong dân gian « lắm tài nhiều tật » khi Trần  Khánh Dư  vướng vào vụ bê bối thông dâm với công chúa Thiên Thụy, con dâu của Trần Hưng Đạo, súy mất mạng phải lấy công chuộc tội. Vua còn thể hiện  tầm nhìn chiến lược của một nhà chính trị đại tài để bảo vệ nền độc lập trước thế lực phương Bắc và mở rộng bờ cõi không bằng xương máu về sau ở phía nam qua cuộc hôn nhân chính trị mang tính chiến lược (Huyền Trân công chúa với vua Chế Mân (Jaya Simhavarman III).

Tháng 8 năm giáp-thân (1284), Trần Hưng Đạo truyền hịch cho các vương hầu và quân sĩ tại bến Đông bộ đầu để điểm duyệt và được biết quân thủy và quân bộ cả thảy được 200.000 quân. Ông mới sai Trần Bình Trọng đem quân đi đóng ở Vân-Đồn (Quàng Yên)  còn các tướng thì chia ra đống ở các nơi hiểm yếu. Ông thì đóng ở Vạn Kiếp (Hải Dương) để tiếp ứng mọi nơi. Còn phía quân Nguyên-Mông thì được thái tử Thoát Hoan (Toghan) con của Hốt Tất Liệt chỉ huy tiến binh vào nội địa Đại Việt dù vua Nhân Tôn có sai người thương thuyết nhưng bị khước từ. Vua buộc lòng triều tập các bộ lão thân hào và nhân sĩ tại Diên Hồng đề bàn có nên Hoà hay Chiến.Mọi người đồng thanh xin đánh.Đây là người xưa gọi là khất ngôn (référendum).

Vua mới thấy vậy an lòng lui về Hải Đông và cầm bút viêt hai câu thơ trên đuôi thuyền của Trần Hưng Đạo nhắn nhũ Hưng Đạo vương hãy nên nhớ: Câu Tiễn  ở Cối Kê ngày xưa, ái quốc như thế nào vương nên nhớ. Biết rằng ở Châu Hoan (Nghệ An), Châu Ái (Thanh Hóa) còn dự trữ 10 vạn binh nữa. (Thái văn Kiểm, ibid 97).

Cối kê cựu sự quân tu ký
Hoan Ái tồn thập vạn binh.

Đây là lời nhắn nhũ cuối cùng của Trần Nhân Tôn với Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn. Giờ đây tất cả mọi việc đều trong cậy vào khanh đấy thôi.

Khi đến ải Nam Quan cùng với 50 vạn quân hùng mạnh, Thoát Hoan (Toghan) mới sai sứ giả Ali mang thơ cho vua Trần Nhân Tông mượn đường nước ta để sang đánh Chiêm Thành. Nhưng vua ta từ chối lấy cớ không tiện cho việc chuyển binh đi đường bộ. Sau đó vua giao sứ giả lại cho Trần Hưng Đạo bị ông ta đuổi về.

Thông thạo binh pháp, Trần Hưng Đạo mới phân binh ra ở  hai ải Khả Li, Lọc Châu (thuộc Lạng Sơn). Còn ông dẫn đại quân đóng ở Kỳ Cấp  và thuyền bè thì đóng ở Bến Chữ (Bái Tân) thượng lưu sông Lục Nam với hình tam giác (thế chân kiền)  để yểm trợ cho nhau. Ba vị trí này tạo thành một thế trận khép kín nhưng linh hoạt. Khi một điểm bị tấn công, hai điểm còn lại có thể lập tức cơ động ứng cứu, bọc lót từ hai bên sườn hoặc phía sau, khiến quân địch dễ rơi vào thế bị gọng kìm kẹp chặt.

Đây là nghệ thuật bố trí trận thế phối hợp bộ binh và thủy binh với một tư duy quân sự ở đỉnh cao được Trần Hưng Đạo áp dụng vô cùng thuần thục. Lạng Sơn và vùng thượng lưu sông Lục Nam vốn có địa hình đồi núi, sông ngòi đan xen. Trần Hưng Đạo đã tận dụng triệt để « địa lợi » này để chia cắt đội hình hành quân vốn quen lối đánh đồng bằng, thảo nguyên của quân Nguyên-Mông.

Lúc đầu Thoát Hoan còn e ngại nhưng vì số quân Nguyên-Mông nhiều gấp mấy lần quân ta nên Thoát Hoan tấn công cả ba mặt lấy được  hai ải rồi Thoát Hoan dồn toàn quân tấn công  Kỳ Cấp  khiến quân ta bị dồn ra khỏi núi và Hưng Đạo buộc lòng phải chạy về Chi Lăng qua bến Bãi Tân. Nơi  đây Yết Kiêu ở lại giử thuyền.  Nhưng Thoát Hoan đánh rốc vào Chi Lăng dữ dội buộc Hưng Đạo vương phải lui về lại Bãi Tân (Bến Chữ) với tàn quân.  Ông muốn đi đường bộ  nhưng gia bộc  Dã Tượng lại ngăn cản Hưng Đạo Vương không nên vì tin rằng « Yết Kiêu chưa thấy Đại Vương thì nhất định không rời thuyền ».

Trần Quốc Tuấn thấy thuyền của Yết Kiêu vẫn còn ở  đó chờ sẵn. Nhờ chiếc thuyền này, ông đã kịp thời thoát khỏi sự truy đuổi của kỵ binh giặc Nguyên. Cảm động trước lòng trung nghĩa tuyệt đối ấy, Hưng Đạo Vương  mới thốt ra lời ca ngợi: « Chim hồng hộc muốn bay cao phải nhờ ở sáu trụ xương cánh… » .

 [Thời Trần, tất cả các quý tộc và quan lại đều có gia nô. Nhưng gia nô  suốt đời phải phục dịch cho chủ nhân. Dưới chế độ phong kiến không ai có địa vị thấp hèn như họ cả.  Họ mang tên  của những  con thú thì  biết  thân phận của họ như thế nào thế lại được Trần Quốc Tuấn lại  trọng dụng họ thì phải khen họ là những bậc anh hùng cái thế cũng như chủ nhân  họ đấy thôi.]

Nhân Tông nghe Hưng Đạo vương thua chạy về Vạn Kiếp liền ngự một chiến thuyền nhỏ xuống Hải–Đông (tức Hải Dương) rồi triều Hưng Đạo về để bàn việc. Trong bụng lo sợ, vua mới nói: Đối phuơng quá mạnh mà chống với nó thì hại muôn dân, hay là để trẫm chịu hàng để cứu muôn dân.  Hưng Đạo vương mới tâu rằng: Bệ hạ nói vậy thật là lời nhân đức  nhưng mà Tôn miếu xã tắc thì sao? Nếu bệ hạ muốn hàng thì chém đầu thần đi đã. Nghe lời nói trung liệt cứng cỏi của Hưng Đạo vương, Nhân Tông mới thấy an lòng. (Trần Trọng Kim, ibid 117).  Ông ngày đêm chiêu tập các đạo quân ở Vạn Kiếp được lên đến 20 vạn quân.

Ông có soạn ra một quyển Binh Thư yếu lược để khuyên răng tướng sĩ phải hết lòng luyện tập và quyết chí đánh giặc cho nên người nào cũng lấy mực thích vào cánh tay hai chữ Sát Đát tức là giết quân Mông Cổ. Bởi vậy khi quân Nguyên-Mông thắng ở Vạn Kiếp, người nào có chữ Sát Đát ở trên cánh tay là bị giết ngay. Biết khó giữ được thành Thăng Long, Hưng Đạo  vương rước vua  và Thái Thượng Hoàng ra ngoài thành chạy về phía nam trước khi thành thất thủ khiến Thoán Hoan nổi giận sai quân rượt theo.

Vào mùa thu năm 1282, Toa Đô (Sögètu) được lệnh của Hốt Tất Liệt dẫn một đạo quân Nguyên-Mông đi đường bể sang đánh Chiêm Thành  với 350 chiếc thuyền và  chiếm được không tốn sức nhiều Vijaya (Đồ  Bàn) cùng các thành phố trọng yếu của  Chiêm Thành (1283). Những thắng lợi đó chẳng kéo dài được bao lâu. (Lê Thành Khôi, ibid 182). Dưới sư chỉ huy của hoàng tử Harijit (Chế Mân) người Chăm tiến hành một cuộc chiến tranh du kích  ác liệt chống lại quân Nguyên-Mông. Hơn nữa họ phải chịu đựng cái nóng, bệnh tật và tình trạng thiếu lương thực khiến chiến dịch quân sự kéo dài, đánh mãi mà không thắng.

Chính vì vậy Hốt Tất Liệt hạ chiếu sai Toa Đô theo đường bộ kéo ra Nghệ An, hợp  với quân  Thoát Hoan mà đánh nước ta. Được tin nầy, Thoát Hoan sai tướng Ô Mã Nhi (Omar) đi đường bể vào tiếp ứng Toa Đô đánh từ mặt trong đánh ra còn ở mặt ngoài thì quân Nguyên-Mông chia ra giữ cả các bến từ Thăng Long xuống đến khúc sông Đại Hoàng (Hà Nam). Trần Hưng Đạo được tin nầy liền sai thượng tướng Trần quang Khải đưa binh vào đóng Nghệ An chặng đường tiến của Toa Đô và Trần Bình Trọng ở lại giữ Thiên Trường.

Còn ông thì  đưa vua về Hải Dương. Trần Quang Khải  chống giữ không nổi nhất là Ô Mã Nhi ở mặt bể đánh vào  khiến phải lui binh. Một số hoàng tộc nhà Trần ra hàng đầu với Toa Đô  trong đó có Trần Kiên (cháu nội của Trần Thái Tông, quan trấn thủ Nghệ An), Trần Ích Tắc, Trần Tú Viên. Chỉ có Trần Hưng Đạo tìm kế  ngày đêm đánh giặc không nao núng chút nào cả.

Trấn giữ Thiên Trường (Nam Định), Trần Bình Trọng chẵng may bị vây bắt lúc đem binh ra đánh. Thoát Hoan cố tình khuyên dụ  nhưng ông không chịu đầu mà còn để lại một câu nói bất hủ: Ta thà làm quỉ nước Nam chứ không thèm làm vương đất Bắc khiến ai nghe đến cũng động lòng thương xót. Thoát Hoan thấy dụ dỗ không được sai quân đem chém lúc ông được 26 tuổi.  Bấy giờ quân Nguyên-Mông đông mạnh thế, đóng khắp mọi nơi (Bắc Ninh, Thăng Long, Thiên Trường).  Trước tỉnh thế nguy nan, Trần Hưng Đạo bèn rước xa giá ra Quảng Yên rồi sau cùng đưa Nhân Tông về tỉnh Thanh Hóa.

Còn Toa Đô đánh hoài mà không lấy được mà lương thảo càng ngày lại cạn nên lấy quyết định cùng Ô Mả Nhi dẫn quân ra đường biển để hợp binh với Thoát Hoan. Đươc tin nầy Trần Quang Khải cho người về báo với Nhân Tôn thì ông mới hội quần thần lại hỏi kế. Trần Hưng Đạo mới tâu : Từ Chiêm Thành trở ra quân phải qua Thuận Hóa, Nghệ An quân sĩ vất vả. Nay lại vượt bễ ra Bắc thì sức lực của họ cũng giảm nhiều. Đây là lúc thuận tiện để mà đánh chắc chắn là phá được.  Nhân Tông nghe lời mới phong Trần Nhật Duật làm tướng và Trần Quốc Toản làm phó tướng với 5 vạn binh ra đón đường chặn đánh Toa Đô ờ bến Hàm Dương.

Quân ta thắng trận buộc Toa Đô phải lui về cừa Thiên Trường. Được tin thắng trận, vua nghe lời Trần Hưng Đạo truyềnh lệnh cho Trần Quang Khải từ Nghệ An ra đánh Thoát Hoan đi vòng đường bể  đến bến Chương Dương  để khôi phục kinh thành Thăng Long với Phạm Ngụ Lão. Trước sự dũng cảm của quân ta, Thoát Hoan phải bỏ Thăng Long chạy về Bắc Ninh và quân ta đại thắng. Trần Quang Khải vào thành và mở tiệc ăn mừng khao quân.  Lúc cảm hứng, ông mới ngâm bài thơ mà sử gia Trần Trọng Kim đã dịch lại như sau:

Chương Dương cướp gíáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy nghìn thu

Sau đó ông sai người về Thanh Hoá phi báo  thắng trận lên vua Nhân Tông. Vua vui mừng không xiết và quyết định dời đô về Ninh Bình để tiện bề theo dõi những biến chuyển. (Thái văn Kiểm, ibid 101). Sau đó là trận Tây Kết. Đây là trận đánh quyết định vào tháng 5 năm 1285 trong cuộc chiến Nguyên-Mông lần thứ nhì. Trần Hưng Đạo chia các ngả đường chặn đánh, cô lập lực lượng của Thoát Hoan và Toa Đô không cho liên lạc với nhau.  Quân Nguyên-Mông bị đánh tứ phía phải chống chọi mãnh liệt để tìm đường mà chạy. Toa Đô bị bắn chết  tại trận bởi  tướng quân Nguyễn Khoái, trong khi Ô Mã Nhi chạy ra tới biển lấy ghe trốn về Trung Quốc.

Khi thấy đầu của Toa Đô mà  các tướng mang  về nộp, Nhân Tông mới than rằng : Làm bầy tôi phải như người nầy  rồi ông cởi áo ngự bào đắp vào đầu Toa Đô để tỏ lòng khâm phục người dũng liệt chết vì hết lòng với chúa.

Thoát Hoan nghe tin Toa Đô bị bắn chết,  Ô Mã Nhi thì chạy trốn về Tàu thì tinh thần bị lung lay mà binh sĩ thì không còn sức lực để chống chọi nữa nhất là thêm vào đó, khí hậu nóng nực, bệnh dịch tể hoành hành. Lo sợ đại quân nhà Trần thừa thắng xông lên bao vây Thăng Long, Thoát Hoan lập tức hạ lệnh bỏ kinh thành, dẫn tàn quân rút lui tháo chạy về nước nhục nhã trong ống đồng để giữ mạng mạng sống  theo hướng Bắc (Lạng Sơn). Quân ta thành công dẹp tan giặc và đánh đuổi nửa triệu quân ra khỏi bờ cỏi.

Sự thất bại của cuộc xâm lược lần thứ hai của quân Mông Cổ bắt nguồn từ tinh thần đoàn kết và lòng quyết tâm sắt đá của toàn dân tộc ta điển hình là qua Hội nghị Diên Hồng cùng việc thực hiện chiến lược « vườn không nhà trống » (tạm thời bỏ kinh thành Thăng Long, đồng thời di dời toàn bộ lương thực và tài sản nhằm làm rối loạn đội hình quân Mông Cổ). Những yếu tố này kết hợp với tài thao lược xuất chúng của Trần Hưng Đạo, người đã kiên nhẫn chờ đợi thời cơ chín muồi để tung ra các đòn phản công chớp nhoáng trong những trận đánh quyết định tại Hàm Tử, Chương Dương và Tây Kết.

Version Française

En 1259, le Grand Khan Möngke mourut alors que les forces mongoles menaient encore la campagne militaire contre la dynastie des Song du Sud. Cette dynastie s’éteignit lorsque Kubilai Khan s’empara de Hangzhou en 1276 et que les derniers foyers de résistance autour de Canton capitulèrent trois ans plus tard (Lê Thành Khôi : ibid., 180). Kubilai Khan devint empereur de Chine et fondateur de la dynastie Yuan. Après avoir conquis les Song du Sud, Kubilai Khan traita avec humanité le jeune monarque captif, l’empereur Gong des Song (âgé de quatre ans). Celui-ci fut envoyé au Tibet et contraint de se raser la tête et de devenir moine. Quant à l’impératrice régente, elle fut accueillie avec grand respect avant de se retirer dans un monastère bouddhiste.

L’impératrice régente reçut un accueil respectueux avant de se retirer dans un monastère bouddhiste. Ce récit nous vient du marchand italien Marco Polo, tel qu’il figure dans son ouvrage *Le Devisement du monde* (ou *Les Voyages de Marco Polo*), rédigé à l’époque où il servait à la cour de Kubilai Khan. C’est en grande partie grâce à cela que Kubilai Khan fut aisément accepté par les Chinois, qui le reconnurent comme le « Fils du Ciel ». À cette époque, il dut disputer le pouvoir à son frère cadet, Ariq Böke soutenu par la noblesse mongole, ce qui déclencha une guerre civile au sein de la lignée de Tolui. Cette confrontation  dura de 1260 à 1264. Ariq Böke finit par se rendre à Kubilai Khan.

Il réussit à emporter la victoire  en tirant parti des ressources agricoles et économiques du nord de la Chine qu’il contrôlait et étranglant ainsi économiquement Ariq Böke durant le conflit. En outre, il bénéficiait du soutien de stratèges et de fonctionnaires chinois  compétents, ce qui lui permit de mettre en place un appareil administratif efficace  bien supérieur à l’économie limitée fondée sur le mode de vie des steppes dont disposait son rival. Cela lui assura la coopération des populations locales sur les plans logistique et financier. Grâce aux ressources provenant des territoires chinois, l’armée de Kubilaï fut abondamment et régulièrement ravitaillée tout au long de la guerre. Ce sont ces facteurs déterminants lui permettant de soutenir son effort de guerre.

Dès 1260, il transféra la capitale de Karakorum en Mongolie, à Pékin, avec l’intention d’adopter les traditions chinoises. Kubilai Khan chercha à s’imposer comme le successeur des grands empereurs de Chine  notamment l’empereur Wu Di des Han occidentaux en affirmant la suprématie de son empire sur l’ensemble de l’Asie, y compris l’Asie du Sud-Est. En conséquence, les royaumes voisins de l’Empire mongol furent réduits au rang des états vassaux  parmi lesquels figuraient le Đại Việt et le Champa, qui avaient été auparavant  les deux  vassaux de la dynastie des Song.

La dynastie des Trần avait la tradition d’employer  l’abdication précoce, selon laquelle le monarque régnant transmettait le trône au prince héritier de son vivant, tout en assumant le titre d’empereur retiré afin d’aider le jeune souverain à maîtriser progressivement toutes les affaires de l’État sous sa supervision. Cette pratique prévenait les luttes de pouvoir au sein du clan royal, préservait l’unité interne et garantissait une transition en douceur de l’autorité. Bien que Trần Thừa, le père biologique de Trần Cảnh (l’empereur Trần Thái Tông) n’ait jamais régné en tant qu’empereur, il reçut néanmoins le titre d’empereur retiré. Sans cela, la succession aurait été perçue comme une usurpation du fait que l’impératrice Lý Chiêu Hoàng avait abdiqué en faveur de son époux plutôt que de son beau-père. Par conséquent, il fut honoré à titre posthume du nom de temple Trần Thái Tổ. Il fut  consacré ainsi comme l’ancêtre fondateur de la dynastie des Trần.

Après la première victoire sur les envahisseurs mongols de la dynastie Yuan, Trần Thái Tông se retira pour devenir empereur émérite, cédant ainsi le trône à Trần Hoàng qui prit le nom de roi Trần Thánh Tông en 1258. Face aux ambitions impéralistes du puissant empire mongol des Yuan au nord, Trần Thánh Tông adopta une politique de souplesse: il versa un tribut à la cour des Yuan tous les trois ans en offrant des biens rares et précieux tels que des cornes de rhinocéros, de l’ivoire et de l’écaille de tortue. Par contre il refusa catégoriquement de fournir des sujets humains ou des éléphants de guerre ou de se rendre en personne à la cour des Yuan pour y prêter hommage. Il rejeta également la proposition de laisser sur place un fonctionnaire yuan chargé de superviser l’administration locale et d’y évaluer les ressources du royaume en vue d’une éventuelle invasion (Trần Trọng Kim, ibid., p. 110). Par ailleurs, Trần Thánh Tông réorganisa activement l’armée et mit en place des patrouilles frontalières pour se prémunir contre toute agression mongole.

Profitant de  la mort de Trần Thái Tông, son fils Trần Thánh Tông prit le titre d’Empereur retiré. Il céda ainsi le trône à Trần Khâm (Trần Nhân Tông) et se retira à Thiên Trường en 1279. Par la suite, Kubilai Khan envoya un émissaire, Sài Xuân (également connu sous le nom de Sài Thung), pour exiger  le déplacement de Trần Nhân Tông à la cour mongole afin d’y prêter hommage et de faire acte de soumission.

Sài Thung fut historiquement connu pour son arrogance et sa morgue, ainsi que pour ses tentatives incessantes de vouloir humilier la cour des Trần. Il vint en qualité de ministre des Rites, avec l’objectif de sonder l’attitude de la cour et de contraindre le monarque Trần ainsi que ses dignitaires à se rendre sans effusion de sang. Il porta délibérément atteinte à la dignité du Đại Việt en recevant le Grand Chancelier Trần Quang Khải. Il était allongé sur le lit dans la résidence diplomatique tout en refusant de se lever pour l’accueillir.

C’était une manœuvre psychologique destinée à impressionner  le monarque de la dynastie Trần et sa cour pour savoir s’ils trembleraient face à la puissance du Nord. C’était précisément lors de cet épisode que se révéla le génie du  prince Hưng Đạo,  une qualité  suscitant jusqu’à aujourd’hui notre profonde admiration. Ayant appris l’arrogance de l’envoyé, il se rasa le crâne et revêtit la simple robe d’un moine du Nord pour se rendre à l’ambassade. En le prenant pour un véritable moine venu du Nord, Sai Thung se leva pour l’accueillir avec courtoisie. Cette stratégie permit à la nation vietnamienne  de préserver sa dignité et de contraindre l’ennemi à changer d’attitude sans avoir besoin de recourir ainsi à la force face à l’arrogance de l’adversaire.

Contrairement à toutes les autres fois, afin de prolonger la période de trêve et de préparer les forces militaires, notre roi Trần Nhân Tông déclina habilement la convocation et envoya son oncle Trần Di Ái, quatrième fils de Trần Thừa et frère cadet du roi Trần Thái Tông, de mener la mission diplomatique en son nom. Toutefois, Kublai Khan y vit l’occasion de semer la discorde: il nomma Trần Di Ái « roi d’Annam» en remplacement du souverain en titre et dépêcha Sài Thung (Tchai Tchouen), à la tête d’une escorte de mille soldats  pour l’accompagner. Informé de la situation, le roi Trần Nhân Tông ordonna à ses généraux d’intercepter le détachement des Yuan à l’approche de la passe  Nam Quan et lui infligea une déroute totale. Sai Thung fut blessé  par une flèche à l’œil tandis que Trần Di Ái fut capturé vivant et ramené à la cour royale où il fut condamné aux travaux forcés en tant que serviteur au palais de Thiên Trường.

À travers le prisme des historiens, Kublai Khan avait l’intention d’envahir le royaume de Champa pour les deux raisons suivantes :
1°) Le royaume de Champa a joué un rôle clé sur les routes maritimes reliant la Chine et l’Inde pendant une longue période. Kublai Khan voulait ses propres flottes marchandes en sécurité dans le but d’apporter  la prospérité à son empire et des bases navales afin de  soutenir les opérations militaires futures en Asie du Sud-Est.

2°) Comparé à Đại Viêt, le Champa pouvait être conquis facilement par voie maritime. Ce royaume avait une population clairsemée et répartie sur un vaste territoire sous le règne du vieux roi faible Indravarman V.

Il y eut aussi une occasion pour Kubilai Khan d’utiliser le stratagème  d’emprunter la route du Đại Việt pour attaquer le Champa, mais en réalité c’était un plan de tenaille pour annexer les deux pays. Notre roi Trần Nhân Tông s’en était rendu compte depuis longtemps. Lorsque le gouverneur de Lạng Sơn envoya quelqu’un à la capitale pour lui faire un rapport urgent, Nhân Tông se rendit en barque sur la rivière Bình Than (Bắc Ninh)  et réunit sa cour (princes et dignitaires)  afin de décider la stratégie à adopter pour résister à l’ennemi. (Trần Trọng Kim, ibid 115) Certains mandarins proposèrent de laisser le passage à emprunter aux  troupes Yuan-Mongoles tandis que   d’autres suggérèrent d’envoyer des présents en tribut afin de gagner du temps. Seuls,  Trần Quốc Tuấn et Trần Khánh Dư demandèrent résolument à conduire l’armée pour tenir les lieux stratégiques et empêcher les Yuan-Mongols d’emprunter la route pour aller attaquer le Champa. Le roi Trần Nhân Tông adopta cet avis. Il nomma Trần Quốc Tuấn Quốc commandant en chef de l’ensemble de l’armée du Đại Việt, pour préparer la résistance contre les Yuan-Mongols pour la deuxième fois (1283).

Quant à Trần Khánh Dư, il fut chargé du poste de vice-général pour garder le district Vân Đồn de la province Quảng Ninh  sous le commandement général de Trần Quốc Tuấn. Nhân Tông mit également en œuvre la stratégie de « hợp tung (ou l’union fait la force)  » afin d’assurer  la  coordonnination et l’entraide avec le Champa dans la lutte contre les envahisseurs étrangers.

Nous venons de reconnaître que Trần Nhân Tông est l’un des empereurs les plus éclairés et exceptionnels dans l’histoire du Vietnam pour son talent de gouvernance. Il s’est toujours appuyé sur l’esprit de solidarité nationale et a constamment mené une politique étrangère extrêmement habile. Il a accordé toute sa confiance à au prince H ưng Đ ạo en lui donnant la totalité du  pouvoir militaire. Cela créa ainsi  l’unanimité exemplaire entre le roi et son sujet pour vaincre à deux reprises les armées Yuan-Mongoles, bien qu’il sût que le prince Hưng Đạo, Trần Quốc Tuấn, était le fils du prince An Sinh, Trần Liễu.

Trần Nhân Tông épargna encore la vie à Trần Khánh Dư. Il sut apprécier son  talent  et le rétablit dans ses fonctions. C’était  un militaire hors pair classé derrière Trần Hưng Đạo pour l’art militaire et la stratégie. Il était  très connu par  le peuple pour la phrase «autant de talents que défauts» lorsque Trần Khánh Dư fut impliqué dans le scandale d’adultère avec la princesse Thiên Thụy, belle-fille de Trần Hưng Đạo.  Cela faillit  de lui faire perdre la vie. Il dut  racheter sa faute par ses exploits militaires. Le roi manifesta encore la vision stratégique d’un grand homme politique pour défendre l’indépendance du pays  face aux puissances du Nord et pour  savoir agrandir plus tard le territoire au sud sans effusion de sang au moyen d’un mariage politique stratégique (la princesse Huyền Trân avec le roi Chế Mân (Jaya Simhavarman III)).

Au huitième mois de l’année du singe de bois  (1284), Prince Hưng Đạo  adressa une proclamation aux princes, aux nobles et aux troupes rassemblés à l’embarcadère de Đông bộ đầu  pour une revue des effectifs, le tout dévoilant une force combinée navale et terrestre de 200 000 soldats. Il chargea Trần Bình Trọng de positionner des troupes à Vân Đồn (Quảng Yên), tandis que d’autres généraux étaient affectés à la surveillance  de divers points stratégiques. Quant à lui,  il établit ses forces à Vạn Kiếp (Hải Dương) afin de pouvoir apporter le renfort à l’endroit  où le besoin se ferait sentir. Quant aux forces yuan-mongoles, elles étaient placées sous le commandement du prince Toghan, fils de Kubilaï Khan  en vue d’une invasion du territoire du Đại Việt malgré  les tentatives infructueuses de négociation du roi Nhân Tông. Celui-ci fut obligé de convoquer une assemblée réunissant  tous les vieillards du pays, les notables et les lettrés au palais  Diên Hồng pour délibérer sur le choix à prendre entre la paix et la guerre. L’assemblée se prononça à l’unanimité pour la guerre, un événement considéré historiquement comme une forme précoce de référendum.

Rassuré par le choix de la confrontation, le roi se retira à Hải Đông. Il saisit alors son pinceau pour inscrire ses deux vers sur la poupe de la barque du  Prince Hưng Đạo en lui demandant de garder à l’esprit l’exemple du roi Goujian au mont Kuaiji ainsi que la nature du véritable patriotisme. Il  dut savoir également qu’une force de réserve de cent mille hommes  était à sa disposition et restait stationnée encore  à Châu Hoan (Nghệ An) et à Châu Ái (Thanh Hóa) (Thai Van Kiem, ibid., p. 97).

À son arrivée à la passe  de Nam Quan à la tête d’une puissante armée de 500 000 hommes, Toghan envoya un émissaire nommé Ali chargé de  remettre une lettre au roi Trần Nhân Tông et lui sollicita l’autorisation de traverser le pays pour attaquer le Champa. Le roi refusa en  invoquant le caractère inadapté du terrain pour le déplacement de troupes par la voie terrestre. Il remit ensuite l’émissaire au prince Hưng Đạo qui l’expulsa sans tarder.

Doué dans l’art de la guerre, Trần Hưng Đạo déploya ses forces aux cols de Khả Li et de Lộc Châu dans la province de Lạng Sơn). Parallèlement, il établit le gros de son armée à Kỳ Cấp et il positionna sa flotte à  Bến Chữ (Bái Tân) situé sur le cours supérieur de la rivière Lục Nam. Cela  formait ainsi un dispositif défensif triangulaire  (thế chân kiền) qui permettait aux unités de se soutenir mutuellement. Ces trois positions constituaient un dispositif de combat  à la fois autonome et flexible: si l’un des points venait à être attaqué, les deux autres pouvaient immédiatement manœuvrer pour porter secours en prenant l’ennemi de flanc ou le frappant  par l’arrière. Cela  permit de le piéger aisément dans une position prise  en tenailles difficile d’en sortir.

Cela illustre bien l’art de coordonner les forces d’infanterie et les troupes navales en formationde combat avec un état d’esprit militaire à son apogée que Trần Hưng Đạo a maîtrisé et mis en œuvre avec une habileté exceptionnelle. Le relief de Lạng Sơn et celui du cours supérieur de la rivière Lục Nam étaient caractérisés par un enchevêtrement de collines, de montagnes et de cours d’eau. Trần Hưng Đạo a pleinement tiré parti de cet avantage géographique pour fragmenter les formations des troupes yuan-mongoles habituées à combattre en terrain découvert dans les plaines et les steppes.

Au début, Toghan hésita.  Ayant constaté que les forces mongoles de la dynastie Yuan surpassaient largement en nombre les troupes vietnamiennes, il  rassembla toutes ses troupes pour lancer une offensive sur trois fronts et il s’empara de deux cols de montagne. Puis il concentra ensuite l’ensemble de son armée pour attaquer  Kỳ Cấp, ce qui permit de  déloger les troupes vietnamiennes des montagnes et  de forcer Prince Hưng Đạo à battre en retraite vers Chi Lăng  tout en passant par le débarcadère de Bãi Tân où Yết Kiêu  dut rester  pour garder les embarcations. Cependant, la progression rapide et impétueuse de Toghan  obligea Prince Hưng Đạo et ses troupes restantes à se replier sur Bãi Tân (appelé également Bến Chữ). Malgré son intention de poursuivre sa retraite par la voie terrestre, son fidèle serviteur Dã Tượng l’en dissuada en lui signalant que Yết Kiêu n’abandonnerait certainement pas les embarcations sans l’avoir  vu d’abord.

Effectivement, une fois arrivé au débarcadère Bãi Tân, Trần Quốc Tuấn trouva la barque de Yết Kiêu qui continuait à l’attendre. Grâce à cette embarcation, il parvint à s’échapper in extremis à la cavalerie yuan lancée à ses trousses. Profondément touché par une loyauté aussi indéfectible, Prince Hưng Đạo s’exclama avec admiration : « Pour que le flamant prenne son essor, il lui faut s’appuyer sur les six os structurants de ses ailes… »

[Sous la dynastie des Trần, tous les nobles et les hauts fonctionnaires entretenaient des serviteurs attachés à leur résidence. Ces hommes étaient tenus de servir leurs maîtres durant toute leur vie. Dans le régime féodal, nul n’occupait un statut inférieur à celui qu’ils avaient. Ils portaient les noms empruntés dans le  monde des animaux. Toutefois, le fait d’être choisis par Trần Quốc Tuấn  témoignait d’une grande estime et  des missions importantes qui leur étaient confiées  nous amène à les saluer comme des héros d’une stature exceptionnelle, au même titre que leur maître].

En apprenant que le prince Hưng Đạo avait été vaincu et s’était replié à Vạn Kiếp, Nhân Tông monta aussitôt sur une petite jonque pour  rejoindre Hải–Đông (c’est-à-dire Hải Dương), puis  il convoqua Prince Hưng Đạo à la cour afin de discuter des affaires. Plongé dans une profonde inquiétude,  le roi lui dit alors : L’ennemi est trop puissant, si nous lui résistons, ce sera au détriment du peuple ou bien ma reddition  ne vaudrait-elle pas  afin de sauver le peuple? Prince Hưng Đạo lui répondit: Ce que Votre Majesté vient de dire est certes une parole pleine d’humanité et de bonté, mais que deviendraient alors les temples ancestraux et le royaume ? Si Votre Majesté veut se rendre, il  faut commencer par me trancher la tête. En écoutant  ces paroles loyales et fermes du prince Hưng Đạo, Nhân Tông se sentit enfin rassuré. (Trần Trọng Kim, ibid 117). Jour et nuit, il continua à mobiliser les troupes à Vạn Kiếp jusqu’à atteindre deux cent mille soldats.

Après avoir rédigé le manuel intitulé «  Binh Thư yếu lược (ou Résumé essentiel de l’art militaire » à l’intention de ses troupes, il réussit à exhorter ces dernères à s’entraîner avec diligence et à demeurer inébranlables dans leur détermination à combattre l’ennemi.  Chaque soldat se fit tatouer  ainsi sur le bras les caractères « Sát Đát » (signifiant « Tuer les Mongols »). Lorsque les forces mongoles de la dynastie Yuan remportèrent la victoire à Vạn Kiếp, quiconque portait ce tatouage était immédiatement exécuté. La capitale Thăng Long ne pouvait pas être défendue. Prince Hưng Đạo  fit sortir le roi et l’empereur retiré de la citadelle et il s’enfuya  vers le sud avant sa chute. Cela provoqua  la colère de  Toghan et le poussa à ordonner à ses troupes de se lancer à leur poursuite.

À l’automne  de l’année 1282, Kubilai Khan ordonna à Sögètu (Toa Đô) de mener une  armée yuan-mongole par voie maritime pour envahir le Champa. Il fut  à la tête d’une flotte de 350 navires. Il parvint à s’emparer de Vijaya (Đồ Bàn) et d’autres cités chames stratégiques sans grande difficulté (1283). Toutefois, ces victoires furent de courte durée (Lê Thành Khôi, ibid. 182). Sous le commandement du prince Harijit (Chế Mân), les Chams menèrent une guerre de guérilla acharnée contre les troupes yuan-mongoles. En outre, les envahisseurs souffrirent de la chaleur, des maladies et de pénuries alimentaires, ce qui fit s’éterniser la campagne militaire sans remporter aucune victoire décisive.

C’était pour cela que  Kubilai Khan promulgua un décret impérial ordonnant à Sögètu (Toa Đô) de faire route par voie terrestre vers Nghệ An et de faire sa jonction avec Toghan (Thoát Hoan) pour envahir le Đại Việt. Informé de la situation, Toghan dépêcha le général Omar (Ô Mã Nhi) par voie maritime pour renforcer Sogëtu dans le but de coordonner une attaque venant de l’intérieur, tandis que les troupes yuan-mongoles étaient déployées pour sécuriser tous les points de passage fluviaux  de la capitale Thăng Long jusqu’à la rivière Đại Hoàng (dans l’actuelle province de Hà Nam). Mis au courant de ces mouvements, Prince  Hưng Đạo  ordonna immédiatement au général en chef Trần Quang Khải de mener des troupes à Nghệ An pour intercepter la progression de Sogëtu, tout en chargeant Trần Bình Trọng de rester sur place pour défendre Thiên Trường.

Quant à lui, il escorta le roi jusqu’à Hải Dương. Trần Quang Khải ne parvint pas à tenir  surtout ses positions  après une attaque venue de la mer lancée par Omar  et il fut contraint de battre en retraite. Plusieurs membres de la famille royale des Trần se rendirent à Toghan, notamment Trần Kiên (petit-fils du roi  Trần Thái Tông et gouverneur de  la province Nghệ An), Trần Ích Tắc et Trần Tú Viên. Il n’y avait que Prince Hưng Đạo  continuant à élaborer des stratégies pour combattre l’ennemi  jour et nuit, sans jamais faiblir dans sa détermination.

En défendant Thiên Trường (Nam Định), Trần Bình Trọng fut malheureusement capturé lors d’une sortie contre l’ennemi. Toghan tenta de le convaincre de faire défection, mais il refusa et il laissa une phrase immortelle qui émut tous ceux qui l’entendirent: « Je préfère être un fantôme du Sud plutôt qu’un seigneur du Nord. » Sachant que ses tentatives de persuasion étaient vaines, Toghan ordonna son exécution. Trần Bình Trọng était alors âgé de vingt-six ans. À cette époque, les forces yuan-mongoles étaient nombreuses et puissantes et occupaient  divers points de la région, notamment Bắc Ninh, Thăng Long et Thiên Trường. Face à cette situation périlleuse, Prince Hưng Đạo escorta le cortège royal jusqu’à  la province Quảng Yên et finit par emmener le roi Nhân Tông dans la province de Thanh Hóa.

Dans l’impossibilité de s’emparer du territoire malgré des assauts répétés et confronté à l’épuisement des vivres,  Sögètu (Toa Đô), le général de Toghan, décida de faire passer ses troupes par voie maritime aux côtés de Omar (Ô Mã Nhi) pour rejoindre le gros des forces de Toghan. Informé de la situation, Trần Quang Khải en avisa le roi Nhân Tông, qui réunit aussitôt ses dignitaires pour élaborer une stratégie. Prince Hưng Đạo conseilla: Leurs troupes ont enduré de grandes épreuves en marchant depuis le Champa, à travers les provinces Thuận Hóa et Nghệ An. À présent, la traversée maritime vers le nord achèva de les épuiser. C’était le moment idéal pour les frapper. La victoire serait à nous. Suivant cet avis, le roi Nhân Tông nomma Trần Nhật Duật commandant et Trần Quốc Toản commandant adjoint et  les envoya à la tête d’une armée de 50 000 hommes pour intercepter et affronter Sögètu au quai de Hàm Dương.

Nos forces remportèrent la bataille et contraignèrent Sögètu (Toa Đô) à battre en retraite vers l’estuaire de Thiên Trường. Informé de cette victoire, le roi sur les conseils du Prince Hưng Đạo  ordonna à Trần Quang Khải de quitter Nghệ An pour attaquer Toghan. En empruntant la voie maritime jusqu’au quai de Chương Dương, Trần Quang Khải fit sa jonction avec le général Phạm Ngũ Lão pour reconquérir la capitale impériale de Thăng Long. Face à la bravoure de nos troupes, Toghan fut contraint d’abandonner Thăng Long et de fuir vers Bắc Ninh. Cela  offrit ainsi une victoire éclatante à notre camp. Trần Quang Khải pénétra dans la citadelle et organisa un banquet pour célébrer la victoire  et récompenser les troupes. Dans un élan d’inspiration, il récita un poème que l’historien Trần Trọng Kim a traduit comme suit:

À Chương Dương, nous avons arraché les lances à l’adversaire;
À Hàm Tử, nous avons capturé les troupes ennemies.
En temps de paix, nous œuvrons de toutes nos forces
Cette terre perdurera à jamais.

Il envoya ensuite un messager à Thanh Hóa pour annoncer d’urgence la victoire au roi Nhân Tông. Ravi par cette annonce, le roi décida de transférer la capitale à Ninh Bình afin de mieux suivre l’évolution de la situation (Thái Văn Kiểm, ibid. 101). Vint ensuite la bataille de Tây Kết. C’était  un affrontement décisif survenu en mai 1285 lors de la seconde invasion mongole. Prince Hưng Đạo déploya ses troupes pour intercepter et isoler les armées de Toghan et de Sögètu, ce qui les empêcha ainsi de communiquer entre elles. Assaillies de toutes parts, les forces mongolo-yuan luttèrent désespérément pour trouver une issue. Sögètu fut abattu au combat par le général Nguyễn Khoái, tandis que Omar prit la fuite vers la mer et regagna la Chine par bateau.

En voyant la tête de Sögètu apportée par ses généraux, le roi Nhân Tông s’exclama : « Un sujet devrait être comme cet homme ». Puis il retira sa propre robe royale pour en recouvrir la tête de Sögètu.  Il exprima ainsi son admiration pour un valeureux guerrier mort dans un dévouement absolu envers son seigneur.

En apprenant la mort de Sögètu (Toa Đô) et la fuite d’Omar (Ô Mã Nhi) vers la Chine, Toghan (Thoát Hoan) vit son moral s’effondrer. Ses troupes, déjà épuisées et accablées par une chaleur étouffante ainsi que par des maladies galopantes, n’avaient plus la force de résister.Craignant que l’armée victorieuse des Trần profita de cet  avantage pour assiéger Thăng Long, Toghan ordonna immédiatement l’abandon de la capitale. Il mena les restes de son armée dans une retraite humiliante vers le nord en direction de Lạng Sơn et il  s’échappa, selon la légende, dissimulé dans un tube de bronze pour sauver sa vie  tandis que nos forces écrasaient les envahisseurs et chassaient du pays cette armée forte d’un demi-million d’hommes.

L’échec de la seconde invasion mongole a été dû à la solidarité et  la détermination inébranlable de la nation illustrées par la conférence de Diên Hồng ainsi qu’à la mise en œuvre de la stratégie de la « terre brûlée » (abandon temporaire de la capitale Thăng Long et évacuation de toutes les ressources alimentaires et des biens pour désorienter les forces mongoles). Le tout  était conjugué au commandement brillant du Prince Hưng Đạo qui sut attendre  patiemment le moment opportun pour lancer des contre-attaques fulgurantes lors des batailles décisives de  Hàm Tử, Chương Dương và Tây Kết.

Version anglaise

In 1259, the Great Khan Möngke died while Mongol forces were still waging a military campaign against the Southern Song dynasty. That dynasty came to an end when Kublai Khan captured Hangzhou in 1276 and the last pockets of resistance around Canton surrendered three years later (Lê Thành Khôi: ibid., 180). Kublai Khan became Emperor of China and the founder of the Yuan dynasty. After conquering the Southern Song, Kublai Khan treated the young captive monarch, Emperor Gong of Song, who was four years old—humanely. The boy was sent to Tibet and forced to shave his head and become a monk. As for the Empress Regent, she was received with great respect before retiring to a Buddhist monastery.

The Empress Regent was received respectfully before retiring to a Buddhist monastery. This account comes from the Italian merchant Marco Polo, as recorded in his work *The Travels of Marco Polo* (or *Description of the World*), written while he was serving at the court of Kublai Khan. It was largely thanks to this that Kublai Khan was readily accepted by the Chinese, who recognized him as the « Son of Heaven. » At that time, he had to vie for power with his younger brother, Ariq Böke who was supported by the Mongol nobility—sparking a civil war within the lineage of Tolui. This conflict lasted from 1260 to 1264. Ariq Böke eventually surrendered to Kublai Khan.

He succeeded in securing victory by leveraging the agricultural and economic resources of the northern Chinese territories under his control, thereby economically strangling Ariq Böke during the conflict. Furthermore, he benefited from the support of skilled Chinese strategists and officials, enabling him to establish an efficient administrative apparatus far superior to the limited, steppe-based economic system available to his rival. This ensured the cooperation of local populations regarding logistics and finance. Thanks to resources drawn from Chinese territories, Kublai’s army was abundantly and consistently supplied throughout the war. These were the decisive factors that enabled him to sustain his war effort.

As early as 1260, he moved the capital from Karakorum in Mongolia to Beijing, intending to adopt Chinese traditions. Kublai Khan sought to establish himself as the successor to the great emperors of China, notably Emperor Wu of the Western Han by asserting his empire’s supremacy over all of Asia, including Southeast Asia. Consequently, kingdoms neighboring the Mongol Empire were reduced to the status of vassal states; these included Đại Việt and Champa, which had previously been vassals of the Song dynasty.

The Trần dynasty followed a tradition of early abdication, whereby the reigning monarch would pass the throne to the crown prince during his own lifetime while assuming the title of Retired Emperor; this allowed him to assist the young sovereign in gradually mastering state affairs under his supervision. This practice prevented power struggles within the royal clan, preserved internal unity, and ensured a smooth transition of authority. Although Trần Thừa—the biological father of Trần Cảnh (Emperor Trần Thái Tông)—never reigned as emperor, he was nonetheless granted the title of Retired Emperor. Without this measure, the succession might have been viewed as a usurpation, given that Empress Lý Chiêu Hoàng had abdicated in favor of her husband rather than her father-in-law. Consequently, he was posthumously honored with the temple name Trần Thái Tổ, thereby being enshrined as the founding ancestor of the Trần dynasty.

After the initial victory over the Mongol invaders of the Yuan Dynasty, Trần Thái Tông stepped down to become Emperor Emeritus, ceding the throne to Trần Hoàng, who assumed the title of King Trần Thánh Tông in 1258. Confronted with the imperialist ambitions of the powerful Mongol Yuan Empire to the north, Trần Thánh Tông adopted a flexible policy: he paid tribute to the Yuan court every three years, offering rare and precious goods such as rhinoceros horns, ivory, and tortoiseshell. However, he flatly refused to provide human subjects or war elephants, or to travel in person to the Yuan court to pay homage. He also rejected the proposal to station a Yuan official locally to oversee the administration and assess the kingdom’s resources in preparation for a potential invasion (Trần Trọng Kim, ibid., p. 110). Furthermore, Trần Thánh Tông actively reorganized the army and established border patrols to guard against any Mongol aggression.

Upon the death of Trần Thái Tông, his son Trần Thánh Tông assumed the title of Retired Emperor. He thus ceded the throne to Trần Khâm (Trần Nhân Tông) and retired to Thiên Trường in 1279. Subsequently, Kublai Khan sent an envoy, Sài Xuân (also known as Sài Thung), to demand that Trần Nhân Tông travel to the Mongol court to pay homage and demonstrate his submission.

Sài Thung was historically known for his arrogance and haughtiness, as well as for his ceaseless attempts to humiliate the Trần court. He arrived as Minister of Rites with the aim of gauging the court’s attitude and compelling the Trần monarch and his dignitaries to surrender without bloodshed. He deliberately affronted the dignity of Đại Việt when receiving Grand Chancellor Trần Quang Khải. He remained lying on the bed in the diplomatic residence, refusing to rise to greet him.

It was a psychological ploy designed to impress the Trần dynasty monarch and his court, testing whether they would tremble before the might of the North. It was precisely during this episode that the genius of Prince Hưng Đạo was revealed—a quality that commands our deep admiration to this day. Upon learning of the envoy’s arrogance, he shaved his head and donned the simple robes of a Northern monk to visit the embassy. Mistaking him for a genuine monk from the North, Sai Thung rose to greet him courteously. This strategy enabled the Vietnamese nation to uphold its dignity and compel the enemy to alter their attitude, without needing to resort to force in the face of the adversary’s arrogance.

Unlike previous occasions, and seeking to extend the truce while preparing his military forces, King Trần Nhân Tông skillfully declined the summons; instead, he dispatched his uncle Trần Di Ái—the fourth son of Trần Thừa and younger brother of King Trần Thái Tông—to lead the diplomatic mission in his stead. However, Kublai Khan seized this opportunity to sow discord: he appointed Trần Di Ái « King of Annam » to replace the reigning monarch and sent Sài Thung, accompanied by an escort of one thousand soldiers, to escort him. Upon learning of the situation, King Trần Nhân Tông ordered his generals to intercept the Yuan detachment as it approached Nam Quan Pass, inflicting a crushing defeat upon them. Sài Thung was wounded in the eye by an arrow, while Trần Di Ái was captured alive and brought back to the royal court, where he was sentenced to forced labor as a servant at the Thiên Trường Palace.

From the perspective of historians, Kublai Khan intended to invade the Kingdom of Champa for the following two reasons:

1) The Kingdom of Champa played a key role in the maritime routes connecting China and India for a long period. Kublai Khan wanted to ensure the safety of his merchant fleets—thereby bringing prosperity to his empire—and to secure naval bases to support future military operations in Southeast Asia.

2) Compared to Đại Viêt, Champa could be easily conquered by sea. The kingdom had a sparse population spread across a vast territory under the reign of the elderly and weak King Indravarman V.

Kublai Khan also had the opportunity to employ a ruse—using the route through Đại Việt to attack Champa—though in reality, it was a pincer strategy intended to annex both countries. King Trần Nhân Tông had long since realized this. When the governor of Lạng Sơn sent a messenger to the capital with an urgent report, Nhân Tông traveled by boat to the Bình Than River (in Bắc Ninh) and convened his court comprising princes and dignitaries to determine the strategy for resisting the enemy. (Trần Trọng Kim, ibid. 115) Some officials proposed allowing the Yuan-Mongol troops passage, while others suggested sending tribute gifts to buy time.

Trần Quốc Tuấn and Trần Khánh Dư were the only ones to firmly request command of the army to secure strategic positions and prevent the Yuan-Mongols from using the route to attack Champa. King Trần Nhân Tông accepted this proposal. He appointed Trần Quốc Tuấn Commander-in-Chief of the entire Đại Việt army to prepare for a second resistance against the Yuan-Mongols (1283).

As for Trần Khánh Dư, he was assigned the role of deputy general to guard the Vân Đồn district in Quảng Ninh province, under the overall command of Trần Quốc Tuấn. Nhân Tông also implemented a strategy of « union makes strength » (*hợp tung*) to ensure coordination and mutual support with Champa in the struggle against foreign invaders.

Trần Nhân Tông is recognized as one of the most enlightened and exceptional emperors in Vietnamese history, owing to his talent for governance. He consistently relied on the spirit of national solidarity and pursued an extremely skillful foreign policy. He placed his full trust in Prince Hưng Đạo, granting him total military authority. This fostered an exemplary unity between the monarch and his subject, enabling them to defeat the Yuan-Mongol armies twice—even though he knew that Prince Hưng Đạo (Trần Quốc Tuấn) was the son of Prince An Sinh (Trần Liễu).

Trần Nhân Tông once again spared Trần Khánh Dư’s life. Recognizing his talent, the king reinstated him in his duties. He was an exceptional military commander, second only to Trần Hưng Đạo in the arts of war and strategy. He was well-known among the people—often described as having « as many flaws as talents » after becoming embroiled in an adultery scandal with Princess Thiên Thụy, Trần Hưng Đạo’s daughter-in-law. This incident nearly cost him his life, and he was forced to redeem himself through military feats. The king further demonstrated the strategic vision of a great statesman by defending the nation’s independence against northern powers and later expanding its territory to the south without bloodshed through a strategic political marriage (that of Princess Huyền Trân to King Chế Mân, or Jaya Simhavarman III).

In the eighth month of the Year of the Wood Monkey (1284), Prince Hưng Đạo issued a proclamation to the princes, nobles, and troops gathered at the Đông Bộ Đầu landing for a troop review—an assembly revealing a combined naval and land force of 200,000 soldiers. He tasked Trần Bình Trọng with positioning troops at Vân Đồn (Quảng Yên), while other generals were assigned to guard various strategic points. For his own part, he established his forces at Vạn Kiếp (Hải Dương) so that he could provide reinforcements wherever the need arose. Meanwhile, the Yuan-Mongol forces were placed under the command of Prince Toghan, son of Kublai Khan, for an invasion of Đại Việt territory, despite King Nhân Tông’s unsuccessful attempts at negotiation. The King was compelled to convene an assembly of the country’s elders, notables, and scholars at the Diên Hồng Palace to deliberate on the choice between peace and war. The assembly voted unanimously for war—an event historically regarded as an early form of referendum.

Reassured by the decision to confront the enemy, the king withdrew to Hải Đông. He then took up his brush to inscribe two lines of verse on the stern of Prince Hưng Đạo’s boat, urging him to bear in mind the example of King Goujian at Mount Kuaiji and the true nature of patriotism. He also made it known that a reserve force of one hundred thousand men was at the prince’s disposal, stationed in Châu Hoan (Nghệ An) and Châu Ái (Thanh Hóa) (Thai Van Kiem, ibid., p. 97).

Upon arriving at the Nam Quan Pass at the head of a mighty army of 500,000 men, Toghan sent an envoy named Ali to deliver a letter to King Trần Nhân Tông, requesting permission to march across the country to attack Champa. The king refused, citing the unsuitability of the terrain for overland troop movements. He then handed the envoy over to Prince Hưng Đạo, who promptly expelled him.

A master of the art of war, Trần Hưng Đạo deployed his forces at the Khả Li and Lộc Châu passes in Lạng Sơn province. Simultaneously, he stationed the bulk of his army at Kỳ Cấp and positioned his fleet at Bến Chữ (Bái Tân) on the upper reaches of the Lục Nam River. This created a triangular defensive formation—known as *thế chân kiền*—that allowed the units to support one another. These three positions formed a combat setup that was both autonomous and flexible: if one point came under attack, the other two could immediately maneuver to provide relief by flanking the enemy or striking from the rear. This made it easy to trap the enemy in a pinch movement from which escape was difficult.

This aptly illustrates the art of coordinating infantry and naval forces in combat formation—reflecting military acumen at its peak—which Trần Hưng Đạo mastered and executed with exceptional skill. The terrain of Lạng Sơn and the upper reaches of the Lục Nam River was characterized by a complex tangle of hills, mountains, and waterways. Trần Hưng Đạo fully exploited this geographical advantage to fragment the formations of the Yuan-Mongol troops, who were accustomed to fighting in the open terrain of plains and steppes.

At first, Toghan hesitated. Upon realizing that the Mongol forces of the Yuan Dynasty vastly outnumbered the Vietnamese troops, he gathered all his forces to launch a three-pronged offensive and captured two mountain passes. He then concentrated his entire army to attack Kỳ Cấp, successfully dislodging the Vietnamese troops from the mountains and forcing Prince Hưng Đạo to retreat toward Chi Lăng via the Bãi Tân landing—where Yết Kiêu had remained to guard the boats. However, Toghan’s rapid and impetuous advance compelled Prince Hưng Đạo and his remaining troops to fall back to Bãi Tân (also known as Bến Chữ). Although he intended to continue his retreat overland, his loyal retainer dissuaded him, pointing out that Yết Kiêu would certainly not abandon the boats without first seeing him.

Indeed, upon arriving at the Bãi Tân landing, Trần Quốc Tuấn found Yết Kiêu’s boat still waiting for him. Thanks to this vessel, he managed a last-minute escape from the Yuan cavalry hot on his heels. Deeply moved by such unwavering loyalty, Prince Hưng Đạo exclaimed with admiration: « For the flamingo to take flight, it must rely on the six structural bones of its wings... »

[Under the Trần dynasty, nobles and high-ranking officials maintained retainers attached to their households. These men were bound to serve their masters for life. In the feudal order, none held a status lower than theirs; they even bore names borrowed from the animal kingdom. Yet, the fact that they were chosen by Trần Quốc Tuấn—a mark of great esteem—and the significant missions entrusted to them compel us to hail them as heroes of exceptional stature, standing alongside their master.]

Upon learning that Prince Hưng Đạo had been defeated and had retreated to Vạn Kiếp, Nhân Tông immediately boarded a small junk to travel to Hải Đông (present-day Hải Dương) and summoned the Prince to court to discuss the situation. Deeply anxious, the King said to him: « The enemy is too powerful; if we resist, the people will suffer. Would it not be better for me to surrender in order to save them? » Prince Hưng Đạo replied: « Your Majesty’s words are indeed full of humanity and benevolence, but what would then become of the ancestral temples and the kingdom? If Your Majesty wishes to surrender, you must first cut off my head. » Hearing these loyal and resolute words from Prince Hưng Đạo, Nhân Tông finally felt reassured (Trần Trọng Kim, ibid. 117). Day and night, he continued to mobilize troops at Vạn Kiếp until the force reached two hundred thousand soldiers.

After drafting the manual titled *Binh Thư yếu lược* (or « Essential Summary of the Art of War ») for his troops, he successfully urged them to train diligently and remain steadfast in their determination to fight the enemy. Every soldier had the characters « Sát Đát » (meaning « Kill the Mongols ») tattooed on his arm. When the Mongol forces of the Yuan Dynasty achieved victory at Vạn Kiếp, anyone bearing this tattoo was immediately executed. The capital, Thăng Long, could not be defended; Prince Hưng Đạo evacuated the king and the retired emperor from the citadel, fleeing south before it fell. This enraged Toghan, prompting him to order his troops to pursue them.

In the autumn of 1282, Kublai Khan ordered Sögètu (Toa Đô) to lead a Yuan-Mongol army by sea to invade Champa. He commanded a fleet of 350 ships. He succeeded in capturing Vijaya (Đồ Bàn) and other strategic Cham cities without much difficulty (1283). However, these victories were short-lived (Lê Thành Khôi, ibid. 182). Under the command of Prince Harijit (Chế Mân), the Chams waged a fierce guerrilla war against the Yuan-Mongol troops. Furthermore, the invaders suffered from the heat, disease, and food shortages, causing the military campaign to drag on without achieving any decisive victory.

It was for this reason that Kublai Khan issued an imperial decree ordering Sögètu (Toa Đô) to march overland to Nghệ An and link up with Toghan (Thoát Hoan) to invade Đại Việt. Upon learning of the situation, Toghan dispatched General Omar (Ô Mã Nhi) by sea to reinforce Sögètu and coordinate an attack from within, while Yuan-Mongol troops were deployed to secure all river crossings from the capital, Thăng Long, to the Đại Hoàng River (in present-day Hà Nam province). Alerted to these movements, Prince Hưng Đạo immediately ordered Commander-in-Chief Trần Quang Khải to lead troops to Nghệ An to intercept Sögètu’s advance, while assigning Trần Bình Trọng to remain behind and defend Thiên Trường.

As for him, he escorted the king to Hải Dương. Trần Quang Khải was unable to hold his positions—particularly following a sea-borne attack launched by Omar—and was forced to retreat. Several members of the Trần royal family surrendered to Toghan, notably Trần Kiên (grandson of King Trần Thái Tông and governor of Nghệ An province), Trần Ích Tắc, and Trần Tú Viên. Only Trần Hưng Đạo continued to devise strategies to fight the enemy day and night, never wavering in his determination.

While defending Thiên Trường (Nam Định), Trần Bình Trọng was unfortunately captured during a sortie against the enemy. Toghan attempted to persuade him to defect, but he refused, uttering an immortal phrase that moved all who heard it: « I would rather be a ghost of the South than a lord of the North. » Realizing his attempts at persuasion were futile, Toghan ordered his execution. Trần Bình Trọng was twenty-six years old at the time. The Yuan-Mongol forces were numerous and powerful, occupying various locations in the region, notably Bắc Ninh, Thăng Long, and Thiên Trường. Faced with this perilous situation, Prince Hưng Đạo escorted the royal entourage to Quảng Yên province and eventually took King Nhân Tông to Thanh Hóa province.

Unable to seize the territory despite repeated assaults and facing a shortage of provisions, Toghan’s general Sögètu (Toa Đô) decided to move his troops by sea alongside Omar (Ô Mã Nhi) to rejoin Toghan’s main force. Upon learning of the situation, Trần Quang Khải informed King Nhân Tông, who immediately convened his officials to devise a strategy. Prince Hưng Đạo advised: « Their troops have endured great hardships marching from Champa through the provinces of Thuận Hóa and Nghệ An. Now, the sea voyage northward has completely exhausted them. It is the ideal moment to strike; victory will be ours. » Acting on this advice, King Nhân Tông appointed Trần Nhật Duật as commander and Trần Quốc Toản as deputy commander, dispatching them at the head of an army of 50,000 men to intercept and engage Sögètu at the Hàm Dương wharf.

Our forces won the battle and compelled Sügètu (Toa Đô) to retreat toward the Thiên Trường estuary. Upon learning of this victory, the King, acting on the advice of Prince Hưng Đạo, ordered Trần Quang Khải to leave Nghệ An and attack Toghan. Traveling by sea to the Chương Dương wharf, Trần Quang Khải linked up with General Phạm Ngũ Lão to retake the imperial capital of Thăng Long. Faced with the valor of our troops, Toghan was forced to abandon Thăng Long and flee toward Bắc Ninh, thereby securing a resounding victory for our side. Trần Quang Khải entered the citadel and held a banquet to celebrate the triumph and reward the troops. In a moment of inspiration, he recited a poem that the historian Trần Trọng Kim translated as follows:

At Chương Dương, we wrested the spears from the foe;
At Hàm Tử, we captured the enemy troops.
In times of peace, we strive with all our might;
This land shall endure forever.

He then sent a messenger to Thanh Hóa to urgently announce the victory to King Nhân Tông. Delighted by the news, the king decided to relocate the capital to Ninh Bình to better monitor the unfolding situation (Thái Văn Kiểm, ibid. 101). Next came the Battle of Tây Kết. It was a decisive clash that took place in May 1285 during the second Mongol invasion. Prince Hưng Đạo deployed his troops to intercept and isolate the armies of Toghan and Sögètu, thereby preventing them from communicating with one another. Besieged on all sides, the Mongol-Yuan forces fought desperately to find a way out. Sögètu was killed in action by General Nguyễn Khoái, while Omar fled toward the sea and returned to China by boat.

Upon seeing the head of Sögètu brought by his generals, King Nhân Tông exclaimed: « A subject ought to be like this man. » He then removed his own royal robe to cover Sögètu’s head, thereby expressing his admiration for a valiant warrior who had died in absolute devotion to his lord.

Upon learning of the death of Sögètu (Toa Đô) and the flight of Omar (Ô Mã Nhi) to China, Toghan (Thoát Hoan) saw his morale collapse. His troops, already exhausted and plagued by stifling heat and rampant disease, no longer had the strength to resist. Fearing that the victorious Trần army would capitalize on this advantage to besiege Thăng Long, Toghan immediately ordered the abandonment of the capital. He led the remnants of his army in a humiliating retreat northward toward Lạng Sơn and—according to legend—escaped by hiding inside a bronze tube to save his life, while our forces crushed the invaders and drove this army of half a million men out of the country.

The failure of the second Mongol invasion was due to the nation’s solidarity and unwavering determination—exemplified by the Diên Hồng Conference as well as the implementation of a « scorched-earth » strategy (temporarily abandoning the capital, Thăng Long, and evacuating all food supplies and assets to disorient Mongol forces). These factors were combined with the brilliant leadership of Prince Hưng Đạo, who patiently awaited the opportune moment to launch lightning-fast counter-attacks during the decisive battles of Hàm Tử, Chương Dương, and Tây Kết.

[Cuộc xâm lăng lần thứ ba của quân Nguyên-Mông ở Đại Việt]

Bibliographie
Trần Trọng Kim: Việt Nam sử lược . Histoire du Viet Nam. Imprimerie Vĩnh & Thanh 1928.
Lê Thành Khôi: Le Viet-Nam. Histoire et Civilisation. Les Éditions de Minuit. 1955
Thái Văn Kiểm: Việt Nam Quang Hoa. Editeur Xuân Thu
René Grousset: Histoire de lA Chine. Editeur France Loisirs 1997
Bai Shouyi : Précis d’histoire de Chine. Edition en langues étrangères. 1988
Yamamoto T. : La conquête de l’Annam par les Yuan et les Ming. Tokyo. 1950

The post Deuxieme invasion des Mongols au pays Đai Viet appeared first on Quêhươngtôi.

dans les années 50

The post Les photos superbes en boir et blanc de Jean Marie Duchange (Bộ hình qúi giá trắng đen) appeared first on Quêhươngtôi.

 

Chuyến đi thật thú vị

• Ngày đầu ở phố cổ Plaka (Premier jour au vieux quartier Plaka, Athènes)
• Ngày thứ nhì tham quan Acropolis và Parthénon (Visite d’Acropolis et Parthénon)

              Bảo tàng khảo cổ quốc gia Athènes. (Musée national archéologique d’Athènes)                                    

• Ngày thứ ba tham quan  thành phố Athènes etc.    
• Ngày thứ tư tham quan quần đảo Santorin (Visite à l’archipel de Santorin)          

              Thành phố Théra (Capitale Théra de l’île  Santorin)
          Làng Oia  (Village Oia)
             Làng biển Perissa (Village balnéaire Périssa)

•   Các  nhà thờ byzantine (Églises byzantines)
•   Ngày chót tham quan bảo tàng viện Acropole. (Visite au musée de l’Acropole)

Mon voyage mémorable en Grèce

À savoir.
Hôtel recommandé:  Athens Psiri Hotel
32 Sofokleous str., Athens, Greece
+30 210 52 34 329
info@athenspsirihotel.com
www. athenspsirihotel.com

The post Grèce, voyage mémorable appeared first on Quêhươngtôi.

Được xem là kinh đô ánh sáng của Âu Châu, Paris đã có nét đẹp lung linh nầy từ bao giờ nhỉ? Qua nhiêu thế kỷ, Paris cũng như các thành phố Âu Châu đều chìm lặn trong bóng tối một khi màn đêm buông xuống khiến làm người qua đường áy náy lo sợ vì thiếu an ninh nhất là với một mùa đông lạnh buốt. Bởi vậy nhà thi sỹ Boileau có nhắc đến vấn đề nầy trong quyển sách ông viết có tựa đề : Les Embarras de Paris vào năm 1666. Chính vì vậy mới có các nhóm người tuần tra đi khắp nẽo đường Paris với các bó đuốc nhưng khó mà kiểm soát được Paris nhất là ở thế kỷ 17 có đến 500.000 cư dân. Thời đó, muốn đi đêm phải có đuốc hay đèn lồng. Các người giàu có thì có người nô bộc dẫn đường với chiếc đèn lồng. Sau đó ở giữa thế kỷ 17 có những người chuyên môn sinh sống với nghề cầm đuốc dẫn đường, họ đón khách ở những nơi có nhà hát hay vũ trường. Mãi cho đến đầu thế kỷ 19 nghề nầy vẫn còn thấy ở Paris. Tuy nhiên những người giàu có hay ngưởi buôn bán vẫn sợ sệt vì đường không được sáng tỏ chi cho lắm.

Trong lúc đó ở Âu Châu thì các thành phố đã có hệ thống đèn đường công cộng với các lồng đèn đốt trước nhà. Dựa trên chỉ dụ của vua mặt trời của Pháp, Louis XIV thì trung tướng cảnh sát La Reynie mới ra chỉ thị bắt buộc các chủ nhà đặt đèn trước nhà khiến nhờ vậy có hơn 2700 đèn lồng được đặt ở 900 đường của thành phố. Đèn nầy được đốt từ tháng mười cho đến tháng ba, từ 6 giờ chiều đến 12 giờ đêm. Từ đó hệ thống đèn đường làm người du khách ngoại quốc đến Paris đều thán phục và say mê nhưng loại đèn lồng nầy dễ bị gió làm tắt ngọn lửa của lồng đèn. Sau đó được thay thế bằng cột đèn đường (réverbère) được sáng tạo bởi người thợ đồng hồ xứ Bourgogne tên là Bourgeois de Châteaublanc để tránh được nạn gió và soi sáng đường xá tỏ hơn đèn lồng. Hiện nay còn thấy các cột đèn nầy ở nhiều nơi sang trọng của Paris như ờ quảng trường Vendôme chẳng hạn hay dọc theo các cầu sông Seine. Chính nhờ vậy một khi hoàng hôn phủ xuống thành phố, thì các đèn đường được đốt lên thưở đầu bằng khí đốt nay thì bằng điện cả khiến Paris đẹp lung linh về đêm.

Galerie des photos

« ‹ of 13 › »

Version française

Étant connue comme la capitale européenne de la lumière, Paris a-t-elle eu depuis quand cette beauté chatoyante? Au fil des siècles, Paris comme tant d’autres villes européennes ont été plongées dans l’obscurité une fois la nuit tombée. Cela faisait peur surtout aux passants en raison du manque de sécurité avec un hiver froid et rude. Le poète Boileau eut l’occasion d’évoquer ce problème dans son livre intitulé « Les Embarras de Paris » en 1666. C’était pourquoi il y avait des groupes de patrouilleurs constitués parcourant les rues de Paris avec des torches ou des lanternes mais malheureusement c’était difficile de contrôler Paris au 17ème siècle avec plus de 500 000 habitants. À cette époque, si on voulait sortir la nuit, il fallait avoir des torches ou des lanternes. Les riches étaient précédés dans leurs pas par un serviteur avec une lanterne. Puis au milieu du XVIIème siècle, il y avait des porteurs de flambeau vivant avec le métier de guide d’éclairage. Ils se postaient devant les lieux connus comme les théâtres et les salles de bal à la recherche des clients. Jusqu’au début du XIXème siècle, ce métier exista encore à Paris. Cependant, les riches ou les commerçants avaient encore peur car les rues n’étaient pas bien éclairées. Pendant ce temps en Europe, les villes avaient déjà possédé un système d’éclairage public avec des lanternes installées devant les maisons.

En se basant sur le décret du Roi Soleil de France, Louis XIV, le lieutenant général de police La Reynie a émis une directive ordonnant aux propriétaires de mettre en place les lanternes sur les façades de leurs maisons. Plus de 2 700 lanternes étaient installées ainsi dans les 900 rues de la ville. Cette lanterne devait être allumée, de 18h jusqu’à minuit, depuis le mois d’octobre jusqu’au mois de mars. Depuis, le système d’éclairage public commença à émerveiller les touristes étrangers lors de leur passage à Paris mais la lanterne s’éteignit facilement au gré du vent. Elle fut remplacée ensuite par le réverbère inventé par un horloger bourguignon de nom Bourgeois de Châteaublanc et ayant pour but d’éviter le vent et d’éclairer mieux encore la rue. Aujourd’hui, ce type de réverbère est encore visible dans de nombreux endroits luxueux à Paris, comme par exemple à la place Vendôme ou le long des ponts traversant la Seine. C’est pourquoi dès le coucher de soleil, les réverbères d’abord allumés autrefois au gaz et maintenant à l’électricité rendent Paris plus chatoyante toute la nuit.

Version anglaise

Known as the European capital of light, since when has Paris had this shimmering beauty? Over the centuries, Paris, like many other European cities, was plunged into darkness once night fell. This was especially frightening for passersby due to the lack of security during the cold and harsh winter. The poet Boileau had the opportunity to address this problem in his book titled « Les Embarras de Paris » in 1666. That is why there were groups of patrolmen roaming the streets of Paris with torches or lanterns, but unfortunately, it was difficult to control Paris in the 17th century with more than 500,000 inhabitants. At that time, if one wanted to go out at night, they had to have torches or lanterns. The wealthy were preceded in their steps by a servant carrying a lantern. Then, in the mid-17th century, there were torchbearers living by the trade of lighting guides. They stationed themselves in front of well-known places such as theaters and ballrooms in search of clients. This profession still existed in Paris until the beginning of the 19th century. However, the rich or merchants were still afraid because the streets were not well lit. Meanwhile, in Europe, cities already had a public lighting system with lanterns installed in front of houses.

Based on the decree of the Sun King of France, Louis XIV, the lieutenant general of police La Reynie issued a directive ordering homeowners to install lanterns on the facades of their houses. More than 2,700 lanterns were thus installed in the 900 streets of the city. These lanterns had to be lit from 6 p.m. until midnight, from October to March. Since then, the public lighting system began to amaze foreign tourists during their visits to Paris, but the lanterns easily went out in the wind. They were later replaced by the streetlamp invented by a Burgundian watchmaker named Bourgeois de Châteaublanc, designed to protect against the wind and better illuminate the street. Today, this type of streetlamp is still visible in many luxurious places in Paris, such as Place Vendôme or along the bridges crossing the Seine. That is why, from sunset onwards, the streetlamps—once lit by gas and now by electricity—make Paris shine all night long.

Références bibliographiques:

Alain Cabantous: Histoire de la nuit. XVème-XV IIIème siècle Editeur Fayard, 2009.
Alfonso Lopez : Eclairage public : une lueur dans les villes.
Revue mensuelle: Histoire N°76. Octobre 2021

The post Depuis quand, Paris devient-elle la ville lumière? appeared first on Quêhươngtôi.

Version anglaise

Charles Edouard Hocquard, một bác sĩ quân y và một phóng viên của cơ quan Havas ở Bắc Kỳ từ năm 1884 đến 1886 đã để lại cho chúng ta một bộ sưu tập hình ảnh đẹp của cuộc chiến tranh thuộc địa đầu tiên ở Việt Nam. Ông đã mang về hơn 200 clisê (bản in đúc) được soạn thành một danh mục gồm có 80 tấm bản in lõm quang hóa (*)  được xuất bản vào năm 1887. Ông kể lại  một cách nhạy bén và hài hước trong « Cuộc thám hiểm ở Bắc Kỳ », những giai thoại sống động với người nông dân trong vùng, kiến ​​thức về hệ thực vật địa phương, những kỷ niệm  về cuộc chiến Bắc Kỳ và người dân Việt Nam vân vân… Ông không đạt được ý nguyện trên phương diện thương mại như ông mong đợi qua các bài phóng sự hình ảnh của ông. Nhưng ông  lại thành công để cho thấy rằng có thể tìm thấy được một cái nhìn khách quan hơn trong cuộc xung đột Pháp-Việt, đó là  cái nhìn của một nhà khoa học gặp gỡ một nền văn hóa khác vào buổi bình minh của thế kỷ 20. Ông qua đời vì bệnh cúm truyền nhiễm vào ngày 11 tháng giêng năm 1911 ở tuổi năm mươi tám.

(*) Đây là  phương pháp in chụp không thay đổi được nhằm thay thế các bản in bạc và cho phép phân phối số lượng lớn với chi phí thấp hơn.

hocquard

722Tireilleurs

724Barbier

726RueDesPavillonsNoirs

773Cangue

774EnVisite

780JeuSapeque

784ForgeAnnamites

904Lettre

BacNinh le lendemain de sa chute

beautes tonkinoises

congai Hanoi

jeune femme du Sud

la decapitation

pagode PhuNi pres de SonTay

porte dela citadelle BacNinh

porte dela citadelle de NamDinh

tirailleurs tonkinois

une rue de Hanoi

 Version française

Charles Edouard Hocquard, médecin militaire et  reporter correspondant pour l’agence Havas au Tonkin de 1884 à 1886 nous a légué en héritage une collection de belles photos de la première guerre coloniale du Vietnam. Il a rapporté plus de 200 clichés composant une porte-folio de 80 planches en photoglyptie (*)publié en 1887. Il a relaté avec acuité et humour dans « Une expédition au Tonkin« , les anecdotes pittoresques avec les paysans de la région, la connaissance de la flore locale, les souvenirs  sur la guerre du Tonkin et sur le peuple vietnamien etc.. Il n’a pas obtenu le succès commercial escompté avec la publication de ses reportages photographiques.  Mais il a réussi à montrer qu’il est possible de trouver dans le conflit franco-vietnamien un autre regard plus objectif, celui d’un homme de science à la rencontre d’une autre culture à l’aube du  XXème  siècle. Il est décédé d’une grippe infectieuse le 11 Janvier 1911 à l’âge de cinquante huit ans.

(*):  Il s’agit d’un procédé d’impression photomécanique inaltérable destiné à remplacer les tirages argentiques et permettant la diffusion en grand nombre à des coûts moindres.

English version

Charles Edouard Hocquard, a military doctor and correspondent reporter for the Havas agency in Tonkin from 1884 to 1886, left us a legacy of a beautiful collection of photos from the first colonial war in Vietnam. He brought back more than 200 shots composing a portfolio of 80 photoglypty plates (*) published in 1887. He recounted with sharpness and humor in « An Expedition to Tonkin » the picturesque anecdotes with the local peasants, knowledge of the local flora, memories of the Tonkin war and the Vietnamese people, etc. He did not achieve the expected commercial success with the publication of his photographic reports. But he succeeded in showing that it is possible to find in the Franco-Vietnamese conflict another, more objective perspective, that of a man of science encountering another culture at the dawn of the 20th century. He died of infectious influenza on January 11, 1911, at the age of fifty-eight.

(*): This is a process of indelible photomechanical printing intended to replace silver prints and allowing large-scale distribution at lower costs.

The post Charles Edouard Hocquard appeared first on Quêhươngtôi.

Version française

Version anglaise

Thông thường khi về Việt Nam mình hay thường mua các thẻ socola biếu các người thân thuộc và bạn bè nhưng có bao giờ mình nghĩ Việt Nam lại là một đất nước có một sản phẩm socola Marou “ngon nhất thế giới” đâu nhất là ở đất nước nầy người dân đâu có truyền thống sử dụng ca cao như người Aztèques ở Nam Mỹ. Sáng nay, được các con ăn Tết ở Việt Nam trở về Pháp có mua cho mình vài thẻ chocolat biếu Tết hiệu Marou. Đây là sản phẩm được làm và xuất khẩu từ Việt Nam. Trên mỗi thẻ socola lại có tên rỏ ràng địa phương mà cây ca cao được trồng (đồng bằng sông Cửu Long hay vùng Cao Nguyên như Bến Tre, Lâm Đồng, Bà Riạ, Tiền Giang vân vân…) và sau cùng có dòng chữ Made in Vietnam. Tại sao lại có tên Marou?

Đây là tên thương hiệu của một công ty được thành lập tại Việtnam vào năm 2012, làm ra các thẻ socola nầy và được lấy cái tên Marou từ tên của hai người Pháp trẻ tuổi sáng lập ra Samuel Maruta và Vincent Mourou. Công ty của họ có nhà máy nằm ở Thủ Đức. Hiện nay nhà máy nầy có một đội ngũ một trăm người và sản xuất mỗi ngày có hơn 100 kilô socola. Nay các thẻ socola Marou được nói đến rất nhiều trên các tạp chí nước ngoài như Paris Match, le Nouvel Observateur, VOA, AFP, Nikkei, New York Times vân vân… Công ty nầy có định hướng từ lúc đầu xuất khẩu ra nước ngoài nên tập trung nhiều về chất lượng thay vì số lượng và rất kỹ lưỡng trong cách chọn các hạt ca cao cho đến cách thức trình bày sản phẩm (phong bì chẳng hạn) với một phong cách đia phương riêng bịệt cùng hương vị của vùng đất cây ca cao được trồng.

Khi quả ca cao được chín, các nông dân làm việc với công ty phải để lên men các hạt ca cao từ 6 đến 7 ngày. Nhờ quá trình lên men của hạt ca cao thì mới tạo ra một loạt các phản ứng sinh hóa trên chính hạt ca cao nầy và tạo ra một mùi thơm cuối cùng. Họ không được dùng thuốc trừ sâu hay chất bảo quản. Sản phẩm Marou được làm thủ công hoàn toàn. Ngày nay các sản phẩm Marou được bán ở các cửa hàng nổi tiếng thế giới và dành được nhiều giải thưởng trong các cuộc thi quốc tế uy tính nhất như Club des croqueurs de chocolat ở Paris, Academy of Chocolate ở London vân vân…

Có ngon và có đắt không? Chuyện ngon còn tùy khẩu vị của mỗi người nhưng có một điều là socola Marou có một hàm lượng ca cao rất cao (từ 45 đến 76% tùy địa phương). Đây cũng là một trong những tiêu chí để định nghĩa socola ngon thì phải có ít nhất là có 35% trở lên. Socola Marou có một vị riêng biệt vì nó còn giữ được hương vị của ca cao nguyên chất, không bơ ca cao nhiều, không có lecithin đậu nành và vanille và không quá ngọt như các tablette socola bán ở các siêu thị. Mình ăn thữ thì thấy vừa khẩu vị, rất ngon nhất là còn giữ vị chua cá biệt. Còn có đắt không thì phải nói nó quá đắt so với các thẻ socola của Thụy Sỹ ở Paris. Một thẻ socola Marou bán ở Vietnam là 100.000 đồng trong khi đó ở Paris giá bán trung bình là 7,5 euros một thẻ. Muốn mua socola Marou thì phải đến những cửa hàng nổi tiếng ở Paris như La Grande Epicerie de Paris, La Maison du Vietnam vân vân….

Còn ở Việt Nam thì công ty Marou có hai cửa hàng, một ở Hànội:
91a Thợ Nhuộm, Trần Hưng Đạo, Hoàn Kiếm, Hà Nội
và một cái nữa ở Saigon: 167-169, Calmette, Phường Nguyễn Thái Bình, Quận 1, Hồ Chí Minh, Vietnam. Có thêm một tiệm ở đường Mạc Thị Bưởi, Bến Nghé, Quận 1 Saïgon.

Version française

Chaque fois que je rentre au Vietnam, j’ai l’habitude d’acheter les tablettes de chocolat et de les offrir à mes proches et à mes amis sans jamais penser que Vietnam est un pays ayant un produit de chocolat  haut de gamme Marou réputé dans le monde. Pourtant le Vietnam n’est pas particulièrement un pays à utiliser le cacao comme les Aztèques en Amérique latine. Ce matin, je reçois comme cadeau de la part de mes enfants rentrés du Vietnam quelques tablettes de chocolat Marou à l’occasion de notre nouvel an. C’est un produit local du Vietnam destiné à l’exportation. Sur l’enveloppe de chaque tablette du chocolat,  on retrouve clairement le nom de la province vietnamienne où le cacaoyer (ou arbre à chocolat) a été cultivé soit dans le delta du Mékong soit sur les Hauts Plateaux comme Bến Tre, Lâm Đồng, Bà Riạ, Tiền Giang etc. et Made in Vietnam à la fin du texte. Pourquoi le nom Marou ?

Il s’agit du nom de marque d’une entreprise fondée au Vietnam en 2012, fabriquant ces tablettes de chocolat et prenant le nom Marou des noms des deux jeunes fondateurs français Samuel Maruta et Vincent Mourou. Leur entreprise possède une usine située à Thủ Đức. Actuellement, cette usine emploie une centaine de personnes et produit chaque jour plus de 100 kilos de chocolat. De nos jours, les tablettes de chocolat Marou sont beaucoup mentionnées dans les magazines étrangers comme Paris Match, le Nouvel Observateur, VOA, AFP, Nikkei, New York Times, etc. Cette entreprise a dès le début une orientation vers l’exportation à l’étranger. Elle se concentre donc davantage sur la qualité que sur la quantité et elle fait attention  au choix des fèves de cacao et à la présentation des produits (enveloppes, par exemple) avec un style local unique et la saveur du pays des cacaoyers plantés.

Lorsque les fèves de cacao sont mûres, les agriculteurs  travaillant en collaboration avec l’entreprise doivent fermenter ces fèves de cacao pendant 6 à 7 jours. Grâce au processus de leur fermentation, une série de réactions biochimiques se créent sur les fèves de cacao elles-mêmes et créent un arôme final. Les agriculteurs  ne sont pas autorisés à utiliser des pesticides ou des conservateurs. Les produits Marou sont entièrement fabriqués à la main. Aujourd’hui, les produits Marou sont vendus dans des magasins de renommée mondiale et ont remporté de nombreux prix dans les concours internationaux les plus prestigieux comme le Club des croqueurs de chocolat à Paris, l’Academy of Chocolate à Londres, etc. Sont-ils délicieux et chers ? Le délice dépend des goûts de chacun, mais une chose est sure: le chocolat Marou a une teneur en cacao très élevée (de 45 à 76% selon les localités).

C’est aussi l’un des critères pour définir un bon chocolat, il doit en contenir au moins 35% ou plus. Le chocolat Marou a un goût unique car il conserve la saveur du cacao pur, ne contient pas beaucoup de beurre de cacao, ne contient pas de lécithine de soja ni de vanille et n’est pas trop sucré comme les tablettes de chocolat vendues au supermarché. Quand je le mange, je le trouve juste à mon goût, très délicieux et, mieux encore, il conserve son goût aigre unique. Quant à savoir si c’est cher ou non, c’est trop cher par rapport aux tablettes de  chocolat suisses à Paris. Une tablette de chocolat Marou vendue au Vietnam coûte 100 000 VND tandis qu’à Paris le prix de vente moyen est de 7,5 euros par tablette. Si vous souhaitez acheter du chocolat Marou, il faut vous rendre dans des magasins réputés à Paris comme La Grande Epicerie de Paris, La Maison du Vietnam, etc.

Au Vietnam, la société Marou possède deux magasins, dont un à Hanoï : 91a Thợ Nhuộm, Trần Hưng Đao, Hoàn Kiếm, Hanoï et un autre à Saigon : 167-169, Calmette, quartier Nguyễn Thái Bình, district 1, Hồ Chí Minh, Vietnam. Il y a une autre boutique récemment  à Saïgon 89 Rue Mạc thị Bưởi Bến Nghé Quận 1. Saïgon

Every time I return to Vietnam, I usually buy chocolate bars and offer them to my relatives and friends without ever thinking that Vietnam is a country with a high-end Marou chocolate product renowned in the world. However, Vietnam is not particularly a country that uses cocoa like the Aztecs in Latin America. This morning, I received as a gift from my children who returned from Vietnam some Marou chocolate bars on the occasion of our New Year. It is a local product of Vietnam intended for export. On the envelope of each chocolate bar, we clearly find the name of the Vietnamese province where the cocoa tree (or chocolate tree) was cultivated either in the Mekong Delta or on the Highlands such as Bến Tre, Lâm Đồng, Bà Riạ, Tiền Giang etc… and Made in Vietnam at the end of the text. Why the name Marou?

This is the brand name of a company founded in Vietnam in 2012, making these chocolate bars and taking the name Marou from the names of the two young French founders Samuel Maruta and Vincent Mourou. Their company has a factory located in Thủ Đức. Currently, this factory employs around 100 people and produces over 100 kilos of chocolate every day. Today, Marou chocolate bars are frequently mentioned in foreign magazines such as Paris Match, Nouvel Observateur, VOA, AFP, Nikkei, New York Times, etc. From the outset, this company has been export-oriented. It therefore focuses more on quality than quantity, and takes great care over the choice of cocoa beans and the presentation of products (envelopes, for example) with a unique local style and the flavor of the country where the cocoa trees were planted.

When the cocoa beans are ripe, farmers working with the company must ferment them for 6 to 7 days. Through the fermentation process, a series of biochemical reactions take place in the cocoa beans themselves, creating a final aroma. Farmers are not allowed to use pesticides or preservatives. Marou products are entirely handmade. Today, Marou products are sold in world-renowned stores and have won numerous awards in the most prestigious international competitions such as the Club des Croqueurs de Chocolat in Paris, the Academy of Chocolate in London, etc. Are they delicious and expensive? Deliciousness depends on individual tastes, but one thing is certain: Marou chocolate has a very high cocoa content (from 45 to 76% depending on the location).

This is also one of the criteria for defining a good chocolate, it must contain at least 35% or more. Marou chocolate has a unique taste because it retains the flavor of pure cocoa, does not contain a lot of cocoa butter, does not contain soy lecithin or vanilla, and is not too sweet like chocolate bars sold in supermarkets. When I eat it, I find it just to my taste, very delicious, and even better, it retains its unique sour taste. As for whether it is expensive or not, it is too expensive compared to Swiss chocolate bars in Paris. A Marou chocolate bar sold in Vietnam costs 100,000 VND while in Paris the average selling price is 7.5 euros per bar. If you want to buy Marou chocolate, you should go to reputable stores in Paris such as La Grande Epicerie de Paris, La Maison du Vietnam, etc.

In Vietnam, the Marou company has two stores, including one in Hanoi: 91a Thợ Nhuộm, Trần Hưng Đao, Hoàn Kiếm, Hanoi and another in Saigon: 167-169, Calmette, Nguyễn Thái Bình district, district 1, Hồ Chí Minh, Vietnam. There is another store recently in Saigon 89 Rue Mạc thị Bưởi Bến Nghé Quận 1. Saigon

The post Socola Vietnam (Chocolat Marou du Vietnam) appeared first on Quêhươngtôi.

Version anglaise

Version française

Thách thức

Từ nầy không xa lạ đối với người dân Việt. Mặt khác, nó còn đồng nghĩa với sự kiên trì, kháng cự, khéo léo và đối đầu dành cho những người mảnh khảnh nầy mà chân lúc nào cũng chôn vùi dưới bùn ở các ruộng lúa kể từ buổi ban sơ. Từ thế hệ này sang thế hệ khác, họ đã không ngừng chấp nhận mọi thách thức áp đặt bởi một thời tiết khắc nghiệt của một môi trường sống không bao giờ thuận lợi và một nước Trung Hoa mà họ vừa xem như là một người anh cả láng giềng mà cũng là kẻ thù truyền kiếp của họ. Đối với đế chế Trung Hoa nầy, họ lúc nào cũng có sự ngưỡng mộ đáng kinh ngạc nhưng đồng thời họ thể hiện sự kháng cự không thể tưởng tượng được vì lúc nào ở nơi họ cũng có sự quyết tâm để bảo vệ nền độc lập dân tộc và những đặc thù văn hóa mà họ đã có từ 4 nghìn năm. Đế chế Trung Hoa đã cố gắng hán hóa bao lần Việt Nam suốt thời kỳ Bắc thuộc có đến nghìn năm nhưng chỉ thành công làm mờ nhạt đi một phần nào các đặc điểm của họ mà thôi và nhận thấy mỗi lần có cơ hội thuận lợi, họ không ngớt bày tỏ sự kháng cự và sự khác biệt hoàn toàn. Họ còn tìm cách đương đầu với người Trung Hoa trên lãnh vực văn hóa mà được nhắc lại qua những câu chuyện còn được kể lại cho đến ngày nay trong lịch sử văn học Việt Nam. Theo dao ngôn được truyền tụng trong dân gian, sau khi thành công chế ngự được cuộc khởi nghĩa của hai Bà Trưng (Trưng Trắc Trưng Nhị) và chinh phục xứ Giao Chỉ (quê hương của người dân Việt), Phục Ba tướng quân Mã Viện của nhà Đông Hán truyền lệnh dựng cột đồng cao nhiều thước ở biên thùy Trung-Việt vào năm 43 và có được ghi chép trên cái bảng treo như sau:

Ðồng trụ triệt, Giao Chỉ diệt
Ðồng trụ ngã, Giao Chỉ bị diệt.

Để tránh sư sụp đổ của đồng trụ, người dân Việt cùng nhau vun đấp bằng cách mỗi lần đi ngang qua mỗi người vứt bỏ đi một cục đất nho nhỏ khiến đồng trụ huyền thoại nầy biến mất dần dần theo ngày tháng để trở thành một gò đất. Cố tình trêu nghẹo và mĩa mai trên sự sợ hải và nổi kinh hoàng mất nước của người dân Việt, vua nhà Minh Sùng Trinh ngạo mạng đến nỗi không ngần ngại cho cận thần ra câu đối như sau với sứ thần Việt Nam Giang Văn Minh (1582-1639) trong buổi tiếp tân:

Đồng trụ chí kim đài dĩ lục
Cột đồng đến giờ đã xanh vì rêu.

để nhắc nhở lại sự nổi dậy của hai bà Trưng bị quân Tàu tiêu diệt.
Không lay chuyển trước thái độ lố bịch nầy, sứ thần Giang Văn Minh trả lời một cách thông suốt lạ thường nhất là với lòng quyết tâm cứng cỏi:

Ðằng giang tự cổ huyết do hồng
Sông Bạch Đằng từ xưa vẫn đỏ vì máu

để nhắc nhở lại với vua nhà Minh những chiến công hiển hách của người dân Việt trên sông Bạch Đằng.
Không phải lần đầu có cuộc thi văn học giữa hai nước Trung Hoa và Việt Nam. Ở thời đại của vua Lê Đại Hành (nhà Tiền Lê), nhà sư Lạc Thuận có cơ hội làm cho sứ giã nhà Tống Lý Gi ác tr ầm trồ ngư ỡng mộ bằng cách giã dạng làm người lái đò tiển đưa Lý Giác sang sông. Khi Lý Giác khám phá ra được hai con ngỗng đang đùa cợt trên đỉnh sóng và ngâm hai câu thơ đầu của bài tứ tuyệt như sau:

Ngỗng ngỗng hai con ngỗng
Ngữa mặt nhìn trời xanh

thì Lạc Thuận không ngần ngại đối lại qua hai câu thơ cuối như sau:

Nước biếc phô lông trắng
Chèo hồng sóng xanh khua

Trong bốn câu thơ nầy, người ta nhận thấy không những có sự ứng khẩu nhanh chóng của sư Lạc Thuận mà còn có cả sự tài tình của ông trong việc dàn dựng song song những thuật ngữ và ý kiến tương đồng trong bài tứ tuyệt nầy.

Hình ảnh nhà thờ Giang Văn Minh và văn miếu

defi

defi 124

defi 128

defi 588

defi 589

defi 6114

defi 6119

defi 6130

defi 607

defi 608

defi 625

defi 629

đefi 6120

Nhưng nói công lao trong việc đối đầu thì phải dành dĩ nhiên cho học giả Mạc Đĩnh Chi vì ông nầy trong thời gian ở Trung Quốc, đã thể thể hiện được khả năng chống cự mà còn có tài năng vô song để biết đối đáp lại một cách khéo léo tất cả mọi câu hỏi và tránh được mọi cạm bẫy. Ông được gửi đi sang Tàu vào năm 1314 bởi vua Trần Anh Tôn sau khi vua đánh bại quân Mông Cổ của Hốt Tất Liệt với tướng Trần Hưng Đạo. Do sự chậm trể vô tình, ông không có đến trình diện đúng giờ trước cổng thành ở biên giới Trung-Việt. Ông quan giữ cỗng thành chịu mở cửa nếu ông trả lời được một cách thích hợp câu hỏi mà người quan nầy đưa ra mà trong câu hỏi đó gồm có bốn chữ “quan”:

Quá quan trì, quan quan bế,
nguyện quá khách quá quan
Qua cửa quan chậm, cửa quan đóng,
mời khách qua đường qua cửa quan.

Không có chút nào nao núng cả trước sự thách thức văn học, ông trả lời ngay cho quan cổng với sự tự nhiên đáng kinh ngạc:
Xuất đối dị, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối.

Ra câu đối dễ, đối câu đối khó
xin tiên sinh đối trước.

Trong lời đối đáp nầy, ông dùng chữ “đối” cũng 4 lần như chữ “quan” và nó được dựng lên ở vị trí của chữ “quan”. Mạc Đỉnh Chi còn điêu luyện biết giữ vần và những luật lệ âm điệu trong thơ để cho quan cổng biết là ông ở trong hoàn cảnh khó xữ với đoàn tùy tùng. Quan cổng rất hài lòng vô cùng. Ông nầy không ngần ngại mở cổng và đón tiếp Mạc Đỉnh Chi một cách linh đình. Chuyện nầy được báo cáo lên triều đình Bắc Kinh và làm nô nức biết bao nhiêu quan lại văn học Trung Hoa muốn đo tài cao thấp với ông trong lĩnh vực văn chương. Một ngày nọ, tại thủ đô Bắc Kinh, ông đang đi dạo với con lừa. Con nầy đi không đủ nhanh khiến làm một người Trung Hoa khó chịu đang theo sát ông trên đường. Quá cáu bởi sự chậm chạp này, quan lại nầy quay đầu nói lại với ông ta với một giọng kiêu ngạo và khinh bỉ:

Xúc ngã ky mã, đông di chi nhân dã, Tây di chi nhân dã?
Chạm ngựa ta đi là người rợ phương Ðông hay là người rợ phương Tây?

Ông quan lại lấy cảm hứng từ những gì ông đã học được trong cuốn sách Mạnh Tử để mô tả người những người man rợ không có cùng văn hóa với đế chế Trung Hoa bằng cách sử dụng hai từ  » đông di « . Ngạc nhiên trước lời nhận xét tổn thương này khi ông biết rằng Trung Hoa bị cai trị vào thời điểm đó bởi các bộ lạc du mục (người Mông Cổ), Mạc Đỉnh Chi mới trả lời lại với sự hóm hỉnh đen tối của mình:

Át dư thừa lư, Nam Phương chi cường dư, Bắc phương chi cường dư
Ngăn lừa ta cưởi, hỏi người phương Nam mạnh hay người phương Bắc mạnh?

Một hôm, hoàng đế nhà Nguyên đã không ngần ngại ca ngợi sức mạnh của mình ví nó với mặt trời và làm cho Mạc Đỉnh Chi biết rằng Việt Nam chỉ được so sánh với mặt trăng, sẽ bị hủy diệt và thống trị sớm bởi người Mông Cổ. Điềm nhiên, Mạc Đỉnh Chi trả lời một cách kiên quyết và can đảm:

Nguyệt cung, kim đạn, hoàng hôn xa lạc kim
Trăng là cung, sao là đạn, chiều tối bắn rơi mặt trời.

Hoàng đế Kubilai Khan (Nguyễn Thê ‘Tổ) phải công nhận tài năng của ông và trao cho ông danh hiệu « Trạng Nguyên đầu tiên » (Lưỡng Quốc Trạng Nguyên) ở cả Trung Hoa và Việt Nam, khiến một số quan lại ganh tị. Một trong số người nầy cố tình làm bẽ mặt ông ta vào một buổi sáng đẹp trời bằng cách ví ông ta như một con chim bởi vì âm điệu đơn âm của ngôn ngữ, người dân Việt khi họ nói cho cảm giác người nghe như họ luôn luôn hót líu lo:

Quích tập chi đầu đàm Lỗ luận: tri tri vi tri chi, bất tri vi bất tri, thị tri
Chim đậu cành đọc sách Lỗ luận: biết thì báo là biết, chẳng biết thì báo chẳng biết, ấy là biết đó.

Đây là một cách để khuyên Mạc Ðỉnh Chi nên khiêm tốn hơn và cư xử như một người đàn ông có phẩm chất Nho giáo (Junzi). Mạc Đỉnh Chi trả lời bằng cách ví anh nầy như một con ếch. Người Trung Hoa thường có thói nói to  và tóp tép lưỡi  qua tư cách họ uống rượu.

Oa minh trì thượng đọc Châu Thư: lạc dữ đọc lạc nhạc, lạc dữ chúng lạc nhạc, thục lạc.
Châu chuộc trên ao đọc sách Châu Thu: cùng ít người vui nhạc, cùng nhiều người vui nhạc, đằng nào vui hơn.

Đó là một cách để nói lại với người quan lại nầy nên có một tâm trí lành mạnh để hành xử một cách công bằng và phân biệt nghiêm chỉnh.
Tuy rằng có sự đối đầu trong văn học, Mạc Đỉnh Chi rất nổi tiếng ở Trung Quốc. Ông được Hoàng đế của nhà Nguyên ủy nhiệm việc sáng tác bài văn tế để vinh danh sự qua đời của một công chúa Mông Cổ. Nhờ sự tôn trọng truyền thống của Trung Hoa dành cho những người tài năng Việt Nam, đặc biệt là các học giả có tài trí thông minh nhanh chóng và học hỏi mau lẹ mà Nguyễn Trãi đã được cứu bởi đại quản gia Hoàng Phúc. Trong tầm mắt của tướng Tàu Trương Phụ, Nguyễn Trãi là người phải giết, một người rất nguy hiễm cho chính sách bành trướng của Trung Hoa ở Việt Nam. Ông bị giam giữ bởi Trương Phụ trong thời gian ở Ðồng Quang (tên xưa của Hànội) trước khi ông theo Lê Lợi về sau ở Lam Sơn. Không có cử chỉ hào hiệp và bảo vệ của hoạn quan Hoàng Phúc, Lê Lợi không thể trục khỏi quân nhà Minh ra khỏi Việt Nam vì Nguyễn Trãi là cố vấn quan trọng và chiến lược gia nổi tiếng mà Lê Lợi cần dựa vào để lãnh đạo cuộc chiến tranh du kích trong thời gian mười năm đấu tranh chống lại Trung Quốc.

Cuộc đối đầu văn học này phai nhạt dần dần với sự xuất hiện của người Pháp tại Việt Nam và chấm dứt vĩnh viễn khi vua Khải Định quyết định chấm dứt hệ thống cuộc thi quan lại ở Việt Nam theo mô hình của người Trung Quốc dựa chủ yếu vào tứ thư Ngũ Kinh của Đức Khổng Tử.

Cuộc thi quan lại cuối cùng được tổ chức tại Huế vào năm 1918. Một hệ thống tuyển dụng kiểu Pháp khác đã được đề xuất trong thời kỳ thuộc địa. Do đó, Việt Nam không còn cơ hội để đối đầu văn học với Trung Quốc nửa và biểu hiện được sự khác biệt cũng như sự phản kháng trí tuệ và các đặc thù văn hóa.

The post Thách thức (Le défi) appeared first on Quêhươngtôi.

Pont d’Alexandre III

Version vietnamienne

C’est le pont le plus joli enjambant la Seine romantique entre les quartiers 7 et 8 de Paris. Ce pont a été construit en même temps que les ouvrages architecturaux « Petit Palais » et « Grand Palais » à l’occasion de l’exposition universelle de Paris en 1900. C’est aussi le cadeau offert par le tsar Alexandre III à la France pour sceller l’amitié entre les deux peuples russe et français. Le tsar a demandé aux deux architectes Cassien-Bernard et Gaston cousin ainsi que deux ingénieurs Jean Résal et Amédée d’Alby d’assumer la réalisation. Aujourd’hui, ce pont est reconnu par UNESCO comme le patrimoine mondial et visité par la plupart des touristes étrangers.

Cầu Alexandre Đệ Tam 

Đây là một cái cầu đẹp nhất bắc qua sông Seine trữ tình giữa hai quận 7 và 8 của Paris. Cầu nầy được xây cất cùng hai công trình Petit Palais và Grand Palais nhân dịp có cuộc triển lãm thế giới năm 1900 ở Paris. Nó cũng là món quà tặng của sa hoàng Alexandre III để siết chặt tình hữu nghị Nga và Pháp và được giao cho hai kiến trúc sư Cassien-Bernard và Gaston Cousin cùng hai hai kỹ sư Jean Résal và Amédée d’Alby đảm nhiệm. Nay được UNESCO công nhận là di sản thế giới.

The post Pont Alexandre III (Cầu Alexandre III) appeared first on Quêhươngtôi.

Version française
Verion anglaise
Galerie des photos

Nằm gần thành phố Melun, cách xa Paris khoảng chừng 50 cây số về phía nam, lầu đài Vaux le Vicomte ở Maincy là một công trình kiến trúc được xây dựng bỡi tử tước Nicolas Fouquet, người quản lý tài chánh của vua mặt trời Louis XIV (bộ trưởng bộ tài chính) dưới thời Mazarin từ 1658 tới 1661.  Tuy nó nhỏ so với các lầu đài khác của Pháp, Vaux le Vicomte với phong cách baroque rất nỗi tiếng vì nó đem lại nguồn cảm hứng không ít về sau cho các lầu đài ở Âu Châu, nhất là với  lầu đài Versailles. Đến đây du khách sẽ trông thấy sự hài hoà giữa kiến trúc và khu vườn dài 3 cây số  phiá trước lầu đài  khiến tạo ra một không gian hữu tình và hoành tráng. Phải nói đây nhờ  sự đam mê nghệ thuật và tính hào phóng của Fouquet khiến ông tuyển lựa được ba nghệ nhân nổi tiếng vào thời điềm đó ở nước Pháp đó là kiến trúc sư Louis Le Vau, nhà thiết kế vườn cảnh André La Nôtre và nhà họa sĩ trang trí Charles Le Brun mà công trình kiến trúc Vaux le Vicomte được hoàn thành mỹ mãn.

Với lòng tự tin ở nơi vua, ông không ngần ngại đón tiếp Louis XIV ở lầu đài khiến tạo ở nơi vua sự ganh tị nhất là có những lời nói gièm pha của Colbert ở bên cạnh. Ba tuần lễ sau, Fouquet bị bắt giữ bỡi trung úy D’Artagnan và đưa ra trước toà án đặc biệt. Fouquet được trả lại  tự do nhưng bị trục xuất vĩnh viễn ra khỏi vương quốc.  Để chứng tỏ quyền lực, vua Louis XIV hủy bỏ án phạt và giảm tội  nhốt Fouquet  ở tù chung thân ở lầu đài Pignerol cho đến chết vào năm 1680. Vaux le Vicomte là một kiệt tác sáng lập vườn hoa Pháp ở thế kỷ 17 mà cũng là một điạ điểm du lịch ở Paris mà du khách không thể bỏ qua dù biết đi tham quan có nhiều trở ngại nếu không có xe.

Version française

Non loin de la ville Melun et situé environ à 50 km au sud de Paris, le château Vaux le Vicomte (Maincy) est un ouvrage architectural réalisé par le vicomte Nicolas Fouquet, le gestionnaire des finances du roi soleil Louis XIV (ou ministre des finances) à l’époque de Mazarin de 1658 à 1661. Malgré sa petite taille comparée à celles des autres châteaux de France, Vaux le Vicomte est très connu avec son style baroque car il apporte une inspiration et un modèle aux autres châteaux d’Europe, en particulier à celui de Versailles de Louis XIV. En venant ici, le touriste verra l’harmonie entre l’architecture et le jardin long de 3 kilomètres devant le château, ce qui crée un espace artistique et monumental. Il faut reconnaître que grâce à sa passion pour les arts et à sa générosité Fouquet réussît à recruter à cette époque 3 artistes célèbres dans la réalisation de son château: l’architecte Louis Le Vau, le jardinier paysagiste André le Nôtre et le peintre décorateur Charles Le Brun.

C’est une belle réalisation de son temps. Ayant eu une confiance absolue au roi, il ne tenait pas compte des critiques de la part de Colbert son futur remplaçant plus tard et n’hésita pas à donner une réception grandiose en l’honneur du roi au château Vaux le Vicomte lors d’une fête. Jaloux, le roi ordonna trois semaines plus tard son arrestation supervisée par le sous lieutenant d’Artagnan. Il fut traduit devant un tribunal d’exception. Malgré cela, Fouquet obtint le bannissement définitif hors du royaume. Pour marquer son autorité, le roi cassa la sentence et commua sa peine en prison à vie. Il fut interné dans le château Pignerol jusqu’à sa mort en 1680. Vaux le Vicomte n’est pas seulement un chef d’œuvre de création du jardin à la française au 17ème siècle mais aussi un site touristique à ne pas manquer malgré les difficultés que le touriste peut avoir s’il n’a pas les moyens de déplacement en voiture. Il faut compter 3 heures (aller-retour) avec le train et le bus du château.

Version anglaise

Not far from the town of Melun and located about 50 km south of Paris, the Vaux le Vicomte castle (Maincy) is an architectural work created by Viscount Nicolas Fouquet, the finance manager of the Sun King Louis XIV (or finance minister) during the Mazarin era from 1658 to 1661. Despite its small size compared to other castles in France, Vaux le Vicomte is very well-known for its Baroque style because it provides inspiration and a model for other castles in Europe, particularly that of Louis XIV’s Versailles. Visitors here will see the harmony between the architecture and the 3-kilometer-long garden in front of the castle, creating an artistic and monumental space. It must be acknowledged that thanks to his passion for the arts and generosity, Fouquet succeeded in recruiting three famous artists for the creation of his castle: the architect Louis Le Vau, the landscape gardener André le Nôtre, and the decorative painter Charles Le Brun.

It is a beautiful achievement of its time. Having absolute confidence in the king, he did not pay attention to the criticisms from Colbert, his future replacement, and did not hesitate to hold a grand reception in honor of the king at the Vaux le Vicomte castle during a celebration. Jealous, the king ordered his arrest three weeks later, supervised by the lieutenant under d’Artagnan. He was brought before a special tribunal. Despite this, Fouquet was sentenced to permanent banishment from the kingdom. To assert his authority, the king overturned the sentence and commuted his punishment to life imprisonment. He was confined in the Pignerol castle until his death in 1680. Vaux le Vicomte is not only a masterpiece of French formal garden design from the 17th century but also a tourist site not to be missed despite the difficulties tourists may face if they do not have means of transportation by car. It takes about 3 hours (round trip) by train and bus from the castle.

Galerie des photos

[Return PARIS et ses sites] 

The post Château de Vaux-le-Vicomte (Maincy) appeared first on Quêhươngtôi.

Version française
Version anglaise
Galerie des photos

Ai có đến tham quan liên bang Mã Lai thì cũng không nên bỏ qua Malacca cả vì thành phố cổ nổi tiếng nầy nằm cách xa thủ đô Kuala Lumpur khoảng hai tiếng (150 cây số) nếu lấy xe buýt. Malacca có một thời là một thương cảng sầm uất tại khu vực Đông Nam Á nhất là nó có vị trí quan trọng nằm ở eo biển Malacca. Người Mã Lai gọi nó là Melaka. Vào thế kỷ 16, thành phố nầy  bị người Bồ Đào Nha xâm chiếm kế tiếp sang thế kỷ 17, người Hà Lan giành lại rồi nhường lại cho người Anh ở thế kỷ 18. Bởi thế ngoài sự đa dạng về dân tộc,  thành phố nầy còn  lưu giữ  hiện nay ở phiá tây  nhiều dấu tích  của các nước châu Âu ở thời kỳ thuộc địa  và ở phía đông  một khu phố tàu Jonker. Tuy diên tích khu phố đi bộ nầy nó có giới hạn nhưng lúc nào cũng đông người đi bộ nhất là thứ bảy chủ nhật.

Lang thang ở con đường nầy để  lại cho tớ một ấn tượng khó quên nhất là nó có những nét đẹp độc đáo của phố cổ Hội An. Còn ở trung tâm thành phố thì có một biểu tượng  của người Hà Lan, đó là nhà thờ Christ  được sơn màu đỏ hiện nay cùng các công trình khác gần đó. Còn hai bên bờ  sông êm đềm hiền hoà  Malacca, thì có lô nhô các quán cà  phê trữ tình khiến tớ cảm thấy thích thú, không tiếc những khoãng khắc dừng chân nơi nầy để khám phá thành phố Malacca, một di sản văn hóa mà được UNESCO công nhận vào năm 2008.

Version française

Quiconque a l’occasion de visiter la Malaisie ne peut pas laisser tomber Malacca car cette vieille ville célèbre, localisée seulement à 150 km de la capitale Kuala Lumpur nécessite  à peu près deux heures de route avec le bus. À une certaine époque, elle était un port de commerce très animé dans l’Asie du Sud-Est. Elle était située stratégiquement dans le détroit de Malacca. Pour les Malais, cette ville s’appelait Melaka. Au 16^ème siècle, elle fut occupée par les Portugais qui furent chassés à leur tour un siècle plus tard  par les Hollandais.  Ces derniers la cédèrent enfin au 18^ème siècle aux Anglais.  C’est pourquoi,  à part la diversité de sa population, Malacca continue à garder encore en direction d’Ouest  les vestiges des pays européens durant la période coloniale et en direction d’Est un quartier chinois connu sous le nom de Jonker.

Malgré la superficie de sa zone piétonne  très restreinte,  Malacca continue à être bondée de gens  le soir,  en particulier le week-end. « Se balader à pied » me laisse quand même une impression inoubliable lorsque cette ville charmante me rappelle quelques traits caractéristiques de Hội An (Faifo). Quant au centre de Malacca, il y a toujours un symbole visible venant de la Hollande. C’est l’église Christ peinte aujourd’hui  en rouge avec les autres bâtiments alentours. Beaucoup de kiosques à café longent les rives du fleuve paisible Malacca. Cela me donne  une ambiance pittoresque et  une  énorme satisfaction. Aucun regret ne vient non plus de ma part pour  consacrer un laps de temps dans la découverte de  cette ville que l’organisation internationale UNESCO a reconnue comme le patrimoine mondial culturel en 2008.

Anyone who has the opportunity to visit Malaysia cannot miss Malacca because this famous old town, located only 150 km from the capital Kuala Lumpur, requires about two hours by bus. At one time, it was a very busy trading port in Southeast Asia. It was strategically located in the Strait of Malacca. For the Malays, this city was called Melaka. In the 16th century, it was occupied by the Portuguese who were in turn driven out a century later by the Dutch. The latter finally ceded it to the English in the 18th century. That is why, apart from the diversity of its population, Malacca still retains to the west the remnants of European countries during the colonial period and to the east a Chinese quarter known as Jonker.

Despite the very limited size of its pedestrian area, Malacca continues to be crowded with people in the evening, especially on weekends. « Walking around » still leaves me with an unforgettable impression when this charming city reminds me of some characteristic features of Hội An (Faifo). As for the center of Malacca, there is always a visible symbol coming from Holland. It is the Christ Church, painted today in red along with the other surrounding buildings. Many coffee stalls line the banks of the peaceful Malacca River. This gives me a picturesque atmosphere and enormous satisfaction. No regret comes from me either for dedicating a lapse of time to the discovery of this city that the international organization UNESCO recognized as a cultural world heritage site in 2008.

Galerie des photos

[Return MALAISIE]

The post Malaisie (Malacca) appeared first on Quêhươngtôi.