Version française
Version anglaise
Galerie des photos
Dựa trên truyền thuyết về vương triều Chân Lạp: một thầy tu ẩn sĩ Bà-la-môn có nguồn gốc từ mặt trời tên là Kambu Svayambhuva đã được thần Shiva ban phép kết hôn với một tiên nữ có nguồn gốc từ mặt trăng, một nàng Mera xinh đẹp, nhà nghiên cứu văn khắc bản nỗi tiếng Georges Cœdes đưa ra giả thuyết rằng chữ Khmer đến từ K(ambu) và Merâ vi vậy sinh ra một dòng dõi những nhà vua hoặc là các con cháu của Kambujadesha có nghĩa là « đất nước của con cháu Kambu » để giải thích tên của người Khơ Me. Cũng nhờ sự khám phá chữ Kambujadesha trong một văn bản ở thánh đường Po Nagar (Nha Trang) vào năm 817 mà dưới thời Pháp thuộc chữ Kambuja được phát âm từ đó ra thành Cambodia (Cao Miên). Bởi vây khi mình đến tham quan các chùa ở Trà Vinh, mình gặp các em trẻ, mình hỏi các em có phải người Miên không ? Chúng trả lời một cách không lưỡng lự : chúng em là người Khơ Me Krom là những ngươì Khơ Me sống ở dưới (Khmers En Bas) khác với người Khơ Me Campuchia tức là những Khơ Me sống ở đồng bằng sông Cửu Long tức là vùng Tây Nam Bộ đôi khi họ chiếm lên tỷ lệ dân số hơn 30% như các tỉnh Sóc Trăng, Trà Vinh. Chữ Miên không được dùng vì có hàm ý miệt thị cũng như chữ Mít (Annamite) đối người dân Việt.
Các chùa ở Trà Vinh đều là những chùa Phật giáo Nam Tông (thường gọi là phái Tiểu Thừa). Chủ yếu các chùa nầy truyền bá kinh văn Pali tức là những văn bản ghi lại nguyên vẹn những lời giảng của Đức Phật trong suốt cuộc đời truyền bá giáo pháp của mình. Có nhiều bộ phái khác nhau từ lúc đầu nhưng chỉ còn duy nhất hệ phái Thượng tọa bộ (Theravāda) là đại biểu cho hệ Phật giáo Nam truyền. Người Khơ Me họ có tập tục lúc còn trẻ (12 hoặc 13 tuổi) là đi vào chùa tu đề học giáo lý, học chữ Pali và trả hiếu cho cha mẹ nhưng cũng để thành người. Thời gian tu tập kéo dài ít nhất là 3 tháng nhưng có thể kéo dài hơn tùy theo nhân duyên và ý nguyện của mỗi người. Phải cạo đầu, phải thay quần bằng chiếc xa rông và thay áo bằng chiếc áo trắng (Pênexo) khoác lên vai từ trái sang phải để từ bỏ trần tục. Để tránh sự tốn kém chi phí nhiều, tất cả những việc nầy đều đựợc tập hợp chung với nhiều người cùng một ngày được gọi là lễ thế phát với sự tham gia của tất cả gia đình. Dù có xuất tu đi nữa, những đứa trẻ nầy được cộng đồng thừa nhận là người trưởng thành, có kiến thức để xây dựng một cuộc sống hướng thiện và hửu ích cho xã hội. Đến tham quan các chùa ở Trà Vinh mới nhận thấy kiến trúc của các chùa ở nơi nầy nhất là chùa Âng, một chùa cổ xưa có cả nghìn năm lịch sử nó không khác chi kiến trúc mình có dịp thấy trước đây ở Bangkok (Thái Lan) với các tượng thần gác cửa vân vân…
Theo sự nhận xét của nhà khảo cổ Pháp Bernard Groslier thì người dân Thái phải đợi ít nhất hai thế kỷ vể sau để mới tiếp thu được bài vở của chủ nhân họ là người Khơ Me trước khi mới có thể thay thế và vượt qua mặt chủ của họ. Người Thái lập quốc từ thế kỷ 14 sau khi đế chế Angkor bị suy tàn. Như vậy kiến trúc chùa chiền thành vua của người Thái mà mình thấy hoành tráng xinh đẹp đấy là bản sao của kiến trúc cũa người Khơ Me và người Dvaravati nhưng họ có đầu óc thẩm mỹ nên nhờ đó mà hoàn hảo hơn. Tổng thể một ngôi chùa Khơ Me gồm: cổng chùa, tường rào, ngôi chính điện, tháp đựng cốt, tăng xá, nhà hội và an xá. Trong ngôi chính điện Đức Phật Thích Ca được bài trí với kích thước lớn tọa lạc trên tòa sen. Các bức tranh Phật được trang trí trong chùa Khơ Me chủ yếu kể lại cuộc đời của Đức Phật Thích Ca từ lúc mới sinh cho đến khi tu thành đạo hạnh. Trên trần của chính điện cũng hay thường vẽ những bức họa nhắc lại các cảnh giao đấu giữa các Tiên nữ và Chằn (nhân vật biểu trưng cho cái ác), cảnh tiên làm lễ, cảnh dâng hoa vân vân…
Còn ở ngoài chính điện thường thấy các vị thần mang chân dung người, mình mặc giáp trụ, tay cầm pháp khí để canh giữ nơi cửa chùa hay xung quanh chánh điện. Đấy là các tượng Yeak hay chằn, giúp ta có được tâm sáng hướng về Đức Phật. Có thể nói cũng như ở chùa Việt trước cỗng thường thấy ông Ác ông Thiện vậy. Các tượng chằn hay có mặt dữ dằn hung ác nhưng không phải kẻ làm ác mà chế ngự được cái ác, nó lúc nào cũng có thể nỗi dậy ở trong lòng con người nên cần có sự hiện diện của con chim K’rut bắt nguồn từ con vật linh thiêng Garuda trong thần thoại Ấn Độ với đạo Bà La Môn. Nó ở trên cao để theo dõi và thống chế Yeak đấy. Còn con lân tượng trưng cho sức mạnh trí tuệ hay thường thấy kề bên các tượng chằn. Nhờ có trí tuệ mà nó mới đem lại sự sáng suốt trong việc nhận định để tìm ra chân lý nên mới diệt trừ được ác nghiệp và giúp con người mới được giải thoát. Nói tóm lại các chùa Phật Giáo Nam Tông Khơ Me ở Nam Bộ có một kiến trúc độc đáo chịu nhiều ảnh hưởng Bà La Môn giáo.
Version française
En se basant sur une légende dynastique de Chen La: un prêtre brahmane d’origine solaire nommé Kambu Svayambhuva recevant du dieu Shiva, lui-même une nymphe d’origine lunaire en mariage, la belle Mera, le célèbre épigraphe Georges Cœdes a émis l’hypothèse que le mot khmer viendrait probablement de K(ambu) et Merâ donnant ainsi naissance à une lignée de rois ou celle des descendants de Kambujadesha et ayant pour signification « pays de la descendance de Kambu » dans le but d’expliquer le nom des Khmers. C’est pour cela qu’au moment de ma rencontre avec les enfants dans la pagode, je leur demande: Êtes-vous Cambodgiens ? Ils me répondent sans hésitation: Nous sommes des Khmers Krom (des Khmers vivant en bas) différents de ceux vivant en haut (des Cambodgiens), des Khmers vivant dans le delta du Mékong. Ces derniers occupent parfois jusqu’à 30% de la population locale. C’est le cas des provinces Sóc Trăng, Trà Vinh.Le mot « Miên » (khmer) n’est pas utilisé car il a des connotations péjoratives, tout comme le mot « Mit » (annamite) est utilisé de manière péjorative pour désigner le peuple vietnamien.
Les temples de Tra Vinh sont tous des temples bouddhistes Theravada (souvent appelés de l’école Hinayana). Ces temples diffusent principalement des textes en pali, qui constituent l’intégralité des enseignements du Bouddha tout au long de sa vie. Bien que de nombreuses écoles aient existé dès l’origine, seule l’école Theravada demeure représentative du bouddhisme du Sud. Le peuple khmer a coutume d’entrer dans les temples dès son plus jeune âge (12 ou 13 ans) pour étudier les doctrines bouddhistes, apprendre le pali et accomplir son devoir filial envers ses parents, tout en contribuant à son épanouissement personnel.
La période de formation monastique dure au moins trois mois, mais peut être plus longue selon les circonstances et les souhaits de chacun. Les jeunes doivent se raser la tête, revêtir un sarong et une robe blanche (Pênexo) drapée sur les épaules, renonçant ainsi à la vie mondaine. Afin de limiter les dépenses, tous ces rituels sont accomplis collectivement en une seule journée, lors de la « cérémonie du rasage », avec la participation de toute la famille. Même après avoir quitté la vie monastique, ces enfants sont reconnus par la communauté comme des adultes, capables de mener une vie vertueuse et utile à la société. En visitant les temples de Trà Vinh, on remarque leur architecture, notamment celle du temple Ang, un temple millénaire dont l’architecture, avec ses statues de divinités gardiennes, n’est pas sans rappeler celle de Bangkok (Thaïlande).
Selon l’archéologue français Bernard Groslier, le peuple thaï dut attendre au moins deux siècles avant de pouvoir assimiler et surpasser les enseignements de ses maîtres khmers. Les Thaïs fondèrent leur nation au XIVème siècle, après le déclin de l’empire d’Angkor. Ainsi, la magnifique architecture des temples khmers que nous observons aujourd’hui est une adaptation des architectures khmère et dvaravati, qu’ils ont perfectionnée grâce à leur sens esthétique. Un complexe de temple khmer typique comprend : une porte, une enceinte, le hall principal, un stupa contenant des reliques, les quartiers des moines, une salle de réunion et un pavillon de repos. Dans le hall principal, une grande statue du Bouddha Shakyamuni trône sur un lotus. Les peintures bouddhistes des temples khmers illustrent principalement la vie du Bouddha Shakyamuni, de sa naissance à son illumination. Le plafond du hall principal est souvent orné de peintures représentant des scènes de combats entre fées et démons (symboles du mal), des fées accomplissant des rituels, des offrandes de fleurs, etc.
À l’extérieur du hall principal, on aperçoit souvent des divinités à forme humaine, vêtues d’armures et tenant des objets sacrés, gardant l’entrée du temple ou entourant le hall. Ce sont des statues de Yeak, ou démons, qui nous aident à cultiver un cœur pur tourné vers le Bouddha. Cela rappelle les représentations du Bien et du Mal que l’on trouve souvent à l’entrée des temples vietnamiens. Les statues de démons ont souvent une apparence féroce et menaçante, mais ce ne sont pas elles qui commettent le mal ; elles peuvent le maîtriser, car le mal peut toujours surgir au fond du cœur humain. C’est pourquoi la présence de l’oiseau K’rut, issu du Garuda sacré de la mythologie indienne et du brahmanisme, est essentielle. Il veille sur le Yeak et le contrôle. La licorne, symbole de sagesse et de force, est souvent représentée aux côtés des statues de démons. C’est par la sagesse qu’elle apporte la clarté du discernement, menant à la découverte de la vérité, éradiquant ainsi le mauvais karma et aidant les êtres à atteindre la libération. En résumé, les temples bouddhistes khmers Theravada du sud du Vietnam possèdent une architecture unique, fortement influencée par le brahmanisme.
Based on a dynastic legend of Chen La: a solar-origin Brahmin priest named Kambu Svayambhuva receiving from the god Shiva, himself a nymph of lunar origin in marriage, the beautiful Mera, the famous epigrapher Georges Cœdes hypothesized that the Khmer word probably comes from K(ambu) and Merâ thus giving birth to a lineage of kings or that of the descendants of Kambujadesha and meaning « country of the descendants of Kambu » in order to explain the name of the Khmers. That is why at the time of my meeting with the children in the pagoda, I ask them: Are you Cambodians? They answer me without hesitation: We are Khmers Krom (Khmer living below) different from those living above (Cambodians), Khmers living in the Mekong delta. The latter sometimes make up to 30% of the local population. This is the case in the provinces of Sóc Trăng, Trà Vinh. The word « Miên » (Khmer) is not used because it has pejorative connotations, just as the word « Mit » (Annamite) is used pejoratively to designate the Vietnamese people.
The temples of Tra Vinh are all Theravada Buddhist temples (often called Hinayana school). These temples mainly disseminate texts in Pali, which constitute the entirety of the Buddha’s teachings throughout his life. Although many schools existed from the beginning, only the Theravada school remains representative of Southern Buddhism. The Khmer people customarily enter temples from a young age (12 or 13 years old) to study Buddhist doctrines, learn Pali, and fulfill their filial duty towards their parents, while contributing to their personal development.
The monastic training period lasts at least three months but can be longer depending on circumstances and individual wishes. The youths must shave their heads, wear a sarong and a white robe (Pênexo) draped over the shoulders, thus renouncing worldly life. To limit expenses, all these rituals are performed collectively in one day, during the « shaving ceremony, » with the participation of the entire family. Even after leaving monastic life, these children are recognized by the community as adults, capable of leading a virtuous and socially useful life. When visiting the temples of Trà Vinh, one notices their architecture, notably that of the Ang temple, a millennial temple whose architecture, with its statues of guardian deities, is reminiscent of that of Bangkok (Thailand).
According to the French archaeologist Bernard Groslier, the Thai people had to wait at least two centuries before they could assimilate and surpass the teachings of their Khmer masters. The Thais founded their nation in the 14th century, after the decline of the Angkor empire. Thus, the magnificent architecture of the Khmer temples we observe today is an adaptation of Khmer and Dvaravati architectures, which they perfected thanks to their aesthetic sense. A typical Khmer temple complex includes: a gate, an enclosure, the main hall, a stupa containing relics, the monks’ quarters, a meeting room, and a resting pavilion. In the main hall, a large statue of the Buddha Shakyamuni sits on a lotus. The Buddhist paintings of the Khmer temples mainly illustrate the life of Buddha Shakyamuni, from his birth to his enlightenment. The ceiling of the main hall is often adorned with paintings depicting scenes of battles between fairies and demons (symbols of evil), fairies performing rituals, flower offerings, etc.
Outside the main hall, one often sees human-shaped deities, dressed in armor and holding sacred objects, guarding the temple entrance or surrounding the hall. These are statues of Yeak, or demons, who help us cultivate a pure heart turned towards the Buddha. This recalls the representations of Good and Evil often found at the entrances of Vietnamese temples. The demon statues often have a fierce and threatening appearance, but they are not the ones who commit evil; they can control it, because evil can always arise from the depths of the human heart. That is why the presence of the K’rut bird, derived from the sacred Garuda of Indian mythology and Brahmanism, is essential. It watches over and controls the Yeak. The unicorn, a symbol of wisdom and strength, is often depicted alongside the demon statues. It is through wisdom that it brings the clarity of discernment, leading to the discovery of truth, thus eradicating bad karma and helping beings achieve liberation. In summary, the Khmer Theravada Buddhist temples of southern Vietnam have a unique architecture, strongly influenced by Brahmanism.
Galerie des photos
